Vraagbaak: Heeft alcohol invloed op de vruchtbaarheid van de man?

Voor vrouwen is de veiligste optie om helemaal geen alcohol te drinken tijdens de zwangerschap. Het is voor de vrouw zelfs het beste om al te stoppen met drinken wanneer ze zwanger wil worden. Maar hoe zit het met de mannen? Heeft alcohol invloed op de vruchtbaarheid van de man?

Hoe zit het met vruchtbaarheid van mannen?
Vanaf de puberteit produceert een man sperma. Sperma bevat zaadcellen en vocht uit de zaadblaasjes en de prostaat. Zaadcellen worden aangemaakt in de zaadballen en daarna opgeslagen in de bijballen. Na een maand worden deze cellen afgebroken. De prostaat zorgt ervoor dat er hulpstoffen aan de zaadcellen worden toegevoegd. Mannen produceren vanaf de puberteit gemiddeld 72 miljoen zaadcellen per dag.1

Wat is het effect van alcohol op de vruchtbaarheid van de man?
Het is bekend dat de man betere sperma produceert als hij gezond leeft. Gezond sperma bevat een goede verhouding tussen zaadcellen en zaadvocht. Gevarieerd eten, voldoende beweging en stoppen met roken kan het sperma gezonder maken. 
Het is niet precies duidelijk vanaf welke hoeveelheid alcohol de vruchtbaarheid van de man negatief wordt beïnvloedt. Uit het rapport 'Risico's van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding2 uit 2005 van de Gezondheidsraad3 blijkt dat er tussen alcohol en de vruchtbaarheid een dosis-effectrelatie is. Dit betekent dat hoe meer alcohol geconsumeerd wordt hoe meer effect er te zien is. Volgens de Gezondheidsraad zijn er duidelijke aanwijzingen voor negatieve effecten op de vruchtbaarheid van de man bij dagelijks één standaardglas alcohol. Voor twee tot drie glazen per week zijn de wetenschappelijke bewijzen vrij beperkt.

Hoe beïnvloedt alcohol de vruchtbaarheid van de man?
Uit meerdere onderzoeken2,4 is gebleken dat alcohol de productie van sperma vermindert. De zaadcellen in sperma worden door alcohol minder actief. Daarnaast kan alcoholconsumptie leiden tot beschadiging van de zaadcellen. Cellen kunnen zichzelf niet meer voortbewegen of gaan dood. Hierdoor is het bevruchten van een vrouwelijk eitje niet meer mogelijk.
De negatieve effecten van alcohol op sperma van de man zijn te verklaren doordat alcohol ervoor zorgt dat bepaalde hormonen minder worden aangemaakt. Ten eerste is er een mindering van het luteïniserend hormoon (LH). Dit hormoon bevordert de productie van testosteron. Ten tweede wordt het follikelstimulerend hormoon (FSH) verminderd. Dit hormoon bevordert de productie van zaadcellen.3

Heeft alcohol invloed op de vruchtbaarheid van de man?
Ja, alcohol kan invloed hebben op de vruchtbaarheid van de man. Over het algemeen zijn de negatieve gevolgen van alcoholconsumptie op de vruchtbaarheid bij mannen een stuk kleiner dan bij vrouwen. Maar ook mannen moeten opletten met de hoeveelheid alcohol die ze drinken.
Voor mannen met een kinderwens is het beste advies om geen gewoonte te maken van het drinken van alcohol. Drink met mate, het liefst helemaal geen alcohol en anders twee tot drie glazen in de week. Dagelijks één glas alcohol kan hormonen en daardoor sperma al negatief beïnvloeden. Een gezonde leefstijl heeft een positief effect op het sperma. Gezond en gevarieerd eten, voldoende beweging, niet roken, en maximaal twee tot drie glazen alcohol per week. Het advies voor koppels (man en vrouw) met een kinderwens is om beide geen alcohol te drinken wanneer de vrouw zwanger wil worden.2


Bronnen

1. Sensoa, Vlaams expertice centrum voor seksuele gezondheid. Informatie over de zaadcellen van een man. Geraadpleegd op 10 november 2015.

2. Jensen TK, Gottschau M, Madsen JOB, Andersson A, Lassen TH, Skakkebæk E, Swan SH, Priskorn L, Juul A, Jorgensen N. Habitual alcohol consumption associated with reduced semen quality and changes in reproductive hormones; a cross-sectional study among 1221 young Danish men. 2014. BMJ Open. 4(9): e005462.

3. Gezondheidsraad, Health Council of the Netherlands. Aanbieding advies over matig alcoholgebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding. 2004. U 0028/CS/jk/753-D.

4. Vignera A, Condorelli RA, Balercia G, Vicari E, Calogero AE. Does alcohol have any effect on male reproductive function? A review of literature. 2013. Asian J Androl; 15(2): 221–225.