Vraagbaak: Kun je je lichaam trainen waardoor je de effecten van alcohol minder merkt?

Het effect dat de ene persoon al na één drankje iets voelt van de alcohol in het drankje en een ander pas na meer drankjes noemen we alcoholtolerantie. Wat is alcoholtolerantie en welke vormen van alcoholtolerantie zijn er? En klopt het dat je door vaak te drinken je lichaam traint waardoor je de effecten van alcohol minder merkt?

Wat is alcoholtolerantie?
Alcoholtolerantie is de mate van gewenning aan het drinken van alcoholische drank. Het betekent dat na het drinken van een bepaalde hoeveelheid alcohol er minder snel een effect van alcohol wordt gevoeld.

Gewenning begint al bij 1 glas alcoholische drank per dag en groeit wanneer er systematisch meer wordt gedronken. Het is dus niet zo dat het pas optreedt bij meer dan een bepaalde hoeveelheid alcoholische drank. Wel zijn er verschillende soorten alcoholtolerantie.

Welke vormen van alcoholtolerantie zijn er?
Alcoholtolerantie kun je onderverdelen in metabol en functionele tolerantie.

Metabole tolerantie
Bij metabole tolerantie zorgt het lichaam ervoor dat alcohol sneller uit het lichaam wordt verwijderd. De alcoholconcentratie in het bloed daalt sneller dan bij een persoon waarbij metabole tolerantie geen rol speelt. Dit komt doordat de lever meer van het enzym alcohol dehydrogenase (ADH) produceert om alcohol af te breken. Daarnaast speelt het MEOS-systeem een rol bij metabole tolerantie. Het 'Microsomal Ethanol Oxidizing Systeem' komt op gang bij consumptie van >4 glazen alcoholische drank en draagt bij aan de afbraak van alcohol. Als het MEOS-systeem actief is zorgt met name het enzym CYP2E1 voor de afbraak van alcohol naast de ADH uit de lever (1).

Functionele tolerantie
Functionele tolerantie zorgt dat de gevoeligheid voor alcohol afneemt door veranderingen in het centrale zenuwstelsel. Alcohol wordt niet sneller verwijderd uit het lichaam, zoals bij metabole tolerantie. De bloedalcoholconcentratie blijft dus gelijk, maar iemand merkt er minder van.

Er is ook een verschil tussen acute en chronische functionele tolerantie:

  • Acute tolerantie

treedt op tijdens een alleenstaand moment van alcoholconsumptie. Naarmate je meer drinkt gedurende bijvoorbeeld een avond, des te minder heb je het ‘gevoel’ dat je alcoholische drank drinkt. De bloedalcoholconcentratie blijft echter de hele sessie gelijk (1).

  • Chronische tolerantie

houdt in dat er gewenning optreedt over een bepaalde langere tijd (denk hierbij eerder aan een maand dan een week). Tijdens een periode met meerdere drinkmomenten wordt steeds dezelfde hoeveelheid alcoholische drank of meer gedronken. Bij die herhaalde hoeveelheid alcoholische drank merkt de persoon er minder van dat hij/zij alcohol drinkt dan bij een persoon die niet gewend is om die bepaalde hoeveelheid alcohol te drinken.

Twee vormen van chronische tolerantie zijn aangeleerde en omgevingsafhankelijke tolerantie.

  • Aangeleerde tolerantie

Wanneer een taak vaak wordt geoefend onder invloed van alcohol, dan verbetert de uitvoering van deze taak vergeleken met ongeoefende personen die ook onder invloed zijn van alcohol.

  • Omgevingsafhankelijke tolerantie

Als een persoon alcohol consumeert in een omgeving waar hij dat vaker doet (zoals een café of restaurant) dan treden de effecten van alcohol minder snel op (1,2). Mogelijk is dit een vorm van klassieke conditionering, hierbij wordt er een associatie gevormd tussen twee tot dan toe onbekende stimuli voor een persoon. Meerdere ontmoetingen tussen de twee stimuli zorgen ervoor dat de persoon voor zichzelf een associatie creëert tussen de twee stimuli en aan de combinatie ‘went’.

Een voorbeeld:
Een van de eerste effecten die optreedt bij alcoholconsumptie is een verhoogde hartslag. Bij een onderzoek werd er gekeken naar de hartslag van mensen wanneer zij in steeds dezelfde ruimte alcoholische drank dronken. Naarmate ze steeds weer in die ruimte kwamen en daar alcohol dronken, nam de hartslag met steeds minder slagen toe dan wanneer zij alcohol dronken in een andere omgeving (1). Hier zijn de stimuli: de ruimte waarin de deelnemers zich bevinden en de alcoholische drank. Er wordt een associatie gevormd tussen deze twee waardoor de reactie is: een minder verhoogde hartslag.

Kun je door vaak bier, wijn of sterkedrank te drinken je lichaam trainen waardoor je de effecten van alcohol minder merkt?
Ja. Als je vaak een bepaalde hoeveelheid bier, wijn of sterkedrank drinkt treedt alcoholtolerantie op. Je raakt steeds meer gewend aan een bepaalde hoeveelheid alcoholische drank. Aan de ene kant kan je lichaam de alcohol sneller uit je lichaam verwijderen en aan de andere kant merk je minder van de hoeveelheid alcohol in je bloed. Het gevaar van gewenning aan alcohol is dat je steeds meer moet drinken om een ontspannend effect te ervaren. Hierdoor ontstaat gevaar voor overmatige alcoholconsumptie en dit levert een risico op voor de gezondheid. Het beste is om de Richtlijnen Goede Voeding, 2006 van de Gezondheidsraad te volgen: als je bier, wijn of sterkedrank drinkt, drink dan maximaal twee standaardglazen alcoholische drank per dag als man en maximaal één als vrouw (3).

Bronnen

  1. National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Alcohol and tolerance: alcohol alert number 28. Gevonden op 9 januari 2014. http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/aa28.htm
  2. Tabakoff B, Cornell N, Hoffman PL. Acohol Tolerance. Ann Emerg Med 1986. 15: 1005 – 1012
  3. Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding 2006. 2006; publicatie nr 2006/21. Gezondheidsraad: Den Haag