Wetenschappers roepen op tot nuance in communicatie over alcohol

Bijna een eeuw geleden ontdekten onderzoekers uit Baltimore dat matige drinkers langer leven dan geheelonthouders en zware drinkers. Deze zogenaamde J-curve is sindsdien vaak bevestigd in onderzoeken, maar krijgt soms ook kritiek. Ook recente onderzoeken op basis van genetica concluderen dat er geen gunstig effect is van matige alcoholconsumptie. Ondanks kanttekeningen bij deze studies, krijgen ze soms veel media-aandacht. Een groep gerespecteerde alcoholonderzoekers luidt nu de noodklok in het wetenschappelijke tijdschrift Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases. Ze roepen op om het publiek eerlijk te informeren zonder verwarring te zaaien.

Zieke niet-drinker
Een terechte kritiek op het verband tussen alcoholconsumptie en levensverwachting is die van de zieke niet-drinker. In de groep niet-drinkers zitten ook mensen die om gezondheidsredenen zijn gestopt met alcohol drinken. Doordat de groep niet-drinkers daardoor mogelijk ongezonder is dan de groep drinkers, kandit onterecht de suggestie wekken dat matig drinken voordelen heeft. Sinds de introductie van deze theorie in 1988 corrigeren onderzoekers steeds vaker voor deze verstorende factor. Ook als ex-drinkers worden uitgesloten van de niet-drinkersgroep blijft er een J-vormige relatie tussen alcoholconsumptie en sterfte. 

Navraag alcoholconsumptie
Een andere factor die mogelijk het gevonden verband kan verstoren is de manier waarop alcoholconsumptie wordt nagevraagd. Een aantal onderzoekers vindt dat je beter levenslange alcoholconsumptie kan navragen in plaats van alleen de consumptie op het moment dat de studie start. Daarbij komt het probleem van onderrapportage. Het is zeer goed denkbaar dat vooral zwaardere drinkers zeggen dat ze minder drinken dan ze doen. Beide factoren zijn nader onderzocht en beïnvloeden niet de conclusie dat matige drinkers een hogere levensverwachting hebben dan niet-drinkers en zware drinkers.

Kritiek krijgt media-aandacht
Ook recent zijn er nog studies gepubliceerd met kritiek op de J-curve tussen alcoholconsumptie en sterfte. Daarnaast wordt de J-curve nu onderuitgehaald door onderzoeken waarbij genetische informatie wordt gebruikt als voorspeller voor hoeveel iemand drinkt. Ondanks dat er kanttekeningen te plaatsen zijn bij deze studies, worden ze gretig overgenomen door de media, waarmee ze jarenlang onderzoek onderuithalen. De auteurs geven aan dat ze zich zorgen maken dat gezondheidsraden zich ook gaan laten leiden door deze studies waar nog veel haken en ogen aan zitten. Terwijl alcoholrichtlijnen gebaseerd moeten zijn op de consensus van jarenlange wetenschappelijke data.

To drink or not to drink
Tot dusver laten studies zien dat je het laagste risico hebt om te sterven bij ongeveer één glas per dag (10 gram alcohol). Betekent dit dat iedereen maar met mate moet gaan drinken? Nee, zeggen de onderzoekers. Er zijn vele manieren om gezond te leven zonder alcohol. En voor bepaalde groepen is het beter om geen alcohol te drinken (jongeren, zwangeren en bestuurders). Als je niet hiertoe behoort en matig drinkt, dan is er geen reden om te stoppen. Beperk je consumptie tot maximaal één glas per dag.

Een vereenvoudigde weergave van de J-curve tussen alcoholconsumptie en sterfterisico

Bron:
S. Costanzo, G. de Gaetano, A. Di Castelnuovo, L. Djoussé, A. Poli, D.P.Van Velden. Moderate alcohol consumption and lower total mortality risk: justified doubts or established facts? Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases 2019.