Wetenschappers proberen het kankerrisico van fles wijn te vertalen in aantal sigaretten

Als er uitsluitend gekeken wordt naar het risico op kanker, zou het drinken van één fles wijn per week ongeveer gelijk zijn aan het roken van vijf sigaretten per week voor mannen en tien voor vrouwen. Dat zou blijken uit een nieuw Brits onderzoek1, gepubliceerd in BMC Public Health, dat het publiek meer bewust probeert te maken van het effect van alcohol op kanker. De studie heeft echter verschillende tekortkomingen en de vergelijking met roken kan tot verwarring leiden. De hoofdauteur benadrukt dat "deze studie niet zegt dat matige alcoholconsumptie op welke manier dan ook vergelijkbaar is met roken."

Wat is er al bekend? Alcohol kan het risico op kanker verhogen, zelfs bij matige alcoholconsumptie. Bij borstkanker is bijvoorbeeld de consumptie van 10 g alcohol (één alcoholische consumptie) per dag geassocieerd met een verhoogd relatief risico van 3-9%.

Wat voegt deze studie toe? Dit is de eerste studie die het risico op kanker door alcohol en roken met elkaar vergelijkt door middel van een wiskundig model. 

Resultaten 
Op basis van een wiskundig model zou het drinken van één fles wijn per week (80 g alcohol) het absolute risico op kanker bij mannen met 1% verhogen. Bij vrouwen is dit effect sterker met een toename van 1,4%. 

Wat betekent deze percentages? Als 1.000 mannen en 1.000 vrouwen één fles wijn per week drinken gedurende het hele leven, zouden als gevolg 10 mannen en 14 vrouwen kanker krijgen. Dit is dus bovenop het risico op kanker door andere factoren.

Wanneer er alleen gekeken worden naar het risico op kanker,  zou dit gelijk zijn aan het roken van 5 sigaretten per week voor mannen en 10 sigaretten per week voor vrouwen. Dit grote verschil tussen mannen en vrouwen komt voornamelijk door het verhoogde risico op borstkanker bij vrouwen door alcoholconsumptie. 

In perspectief
Voor het wiskundige model hebben de onderzoekers veel aannames moeten doen die de resultaten hebben kunnen beïnvloeden. Bovendien houdt deze studie geen rekening met andere gezondheidsuitkomsten dan kanker. De auteurs erkennen dat de conclusie waarschijnlijk heel anders zou zijn als dit het geval zou zijn. Rokers hebben bijvoorbeeld een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, terwijl matige alcoholconsumptie het risico kan verlagen. De vergelijking zou dan al een totaal ander beeld geven. 

Communicatiemiddel
Toch denken de onderzoekers dat de vergelijking met roken een goed communicatiemiddel is. "Onze schatting van een ‘sigarettenequivalent’ voor alcohol biedt een handige maatstaf voor het overbrengen van mogelijke kankerrisico's die succesvolle historische berichtgeving over roken benutten", zegt dr Theresa Hydes, hoofdauteur van de studie. "Het staat vast dat zware alcoholconsumptie is gekoppeld aan mond-, keel-, strottenhoofd-, slokdarm-, darm-, lever- en borstkanker. In tegenstelling tot roken is dit vaak niet bekend bij het algemene publiek. We hopen dat door met sigaretten te vergelijken we deze boodschap effectiever kunnen communiceren om mensen te helpen beter geïnformeerde levensstijlkeuzes te maken." 2

'Met mate alcohol drinken is op geen enkele manier gelijk aan roken'
Het is belangrijk om voorzichtig om te gaan met het communiceren van de bevindingen naar het publiek. Dr Hydes: "We moeten absoluut duidelijk zijn dat deze studie niet zegt dat matige alcoholconsumptie op welke manier dan ook vergelijkbaar is met roken. Onze bevindingen gaan over het levenslange risico van de gehele bevolking. Op individueel niveau kan het risico op kanker door drinken of roken variëren en voor veel mensen kan de impact van één fles wijn of vijf tot tien sigaretten heel verschillend zijn." 2

Ook David Spiegelhalter, professor Public Understanding of Risk aan de universiteit van Cambridge, benadrukt dat er voorzichtig om moet worden gegaan met deze vergelijking. "Als sigarettenequivalenten zouden worden gebruikt om het kankerrisico van alcoholconsumptie te communiceren, is het van uitermate belang dat de impact ervan goed worden gecheckt om na te gaan of ze geen onredelijke bezorgdheid veroorzaken - vooral omdat het algemene gezondheidseffect van matige alcoholconsumptie nog steeds wordt betwist." 3

   Sterke punten

  • Risico's worden omschreven als absolute levenslange risico om kanker te krijgen.

   Zwakke punten

  • Wiskundige benadering met veel aannames
  • Naast kanker kijkt het onderzoek niet naar andere gezondheidsuitkomsten
  • Grote verschillen in risico’s gerelateerd aan roken en alcoholconsumptie
  • Drinkpatroon niet inbegrepen

Referenties
1.   Hydes, T. J., Burton, R., Inskip, H., Bellis, M. A., & Sheron, N. (2019). A comparison of gender-linked population cancer risks between alcohol and tobacco: how many cigarettes are there in a bottle of wine?. BMC Public Health, 19(1), 316.
2.   News release BMC Public Health. 
3.   Science Media Centre. Expert reaction to study looking at alcohol cancer risk in cigarette equivalents. Accessed 28th of March.

Fotocredits: 'sigaret' van Alexas Fotos