Nieuwe studie onderzoekt associatie tussen alcohol en longkanker in rokers

De associatie tussen alcoholconsumptie en longkanker is nog onduidelijk. Een nieuwe studie onderzoekt deze associatie en kijkt ook naar de interactie tussen alcohol en roken. Resultaten laten zien dat alcoholconsumptie alleen in combinatie met roken het risico op longkanker verhoogt. De studie is onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Cancer Epidemiology.

Wat is er al bekend?
Roken is de belangrijkste risicofactor voor longkanker. Alcohol en de interactie tussen alcohol en roken zijn mogelijk andere risicofactoren. Resultaten van eerdere studies zijn echter niet eenduidig en de associaties blijven onduidelijk.

Wat voegt deze studie toe?
Deze studie combineert data van observationele studies en houdt rekening met een mogelijk gecombineerd effect van alcohol en roken. Ook worden verschillende alcoholhoudende dranken geanalyseerd.

Geen verhoogd risico
Deze gepoolde analysegebruikt data van 22 observationele studies, met in totaal 380.000 mensen waarvan ongeveer 19.000 gevallen van longkanker. De resultaten laten zien dat het laagste risico op longkanker wordt gevonden voor mensen die tot 20 g alcohol per dag drinken (ongeveer 2 glazen). Voor hogere inname van alcohol wordt bovendien geen verhoogd risico op longkanker gevonden. Niet-drinkers zijn de referentiegroep. Vergelijkbare resultaten worden gevonden voor verschillende histologische types longkanker.
Voor de verschillende soorten dranken blijkt dat hoge inname van bier geassocieerd is met een licht verhoogd risico, vooral voor plaveiselcelcarcinoom. Voor wijn en sterkedrank wordt juist een licht verlaagd risico gevonden.

Interactie alcohol en roken
De onderzoekers hebben ook gekeken naar het gecombineerd effect van alcohol en roken op longkanker. In deze analyse is 0-20 g alcohol per dag is gebruikt als referentiegroep omdat niet-drinkers al een verhoogd risico hadden. De resultaten laten zien dat de hoogste alcoholconsumptie gecombineerd met het hoogste tabaksgebruik het risico op longkanker nog meer verhoogt dan te verwachten als je de losse risico’s van beide groepen bij elkaar optelt. Eerder schreven we al over de resultaten van niet-rokers, die in een andere studie zijn geanalyseerd. Die resultaten laten zien dat er een licht verlaagd risico is op longkanker voor matige alcoholconsumptie.

Verklaring van de associatie?
De onderzoekers beschrijven een aantal mogelijke verklaringen voor de gevonden associaties. Voor het verlaagde risico op longkanker bij alcoholconsumptie tot 20 g per dag suggereren de onderzoekers dat licht tot matige alcoholconsumptie mogelijk ook geassocieerd is met een ‘gebalanceerde’ leefstijl waarbij ook sprake is van voldoende beweging en een gezond eetpatroon. Een andere mogelijke verklaring is dat niet-drinkers mogelijk hun drink- en rookgewoontes hebben aangepast vanwege een familiegeschiedenis van longziekte. Echter, correctie voor geschiedenis van tuberculose verandert de associatie niet. Voor de combinatie van alcohol en roken is het onduidelijk of er biologische interacties zijn tussen de twee. Een andere verklaring kan zijn dat mensen met hoge inname van alcohol en roken ook meer zijn blootgesteld aan andere risicofactoren.
De onderzoekers geven aan dat andere analyses zoals ‘Mendelian randomization’ of dierstudies naar het biologische mechanisme nodig zijn om deze associatie verder te ondersteunen.

Longkanker
Longkanker is wereldwijd de derde meest voorkomende soort kanker. In 2018 waren er 2 miljoen nieuwe gevallen van longkanker. Longkanker is de meest voorkomende doodsoorzaak door kanker en daarmee verantwoordelijk voor 1 op de 5 sterfgevallen door kanker. Roken is de belangrijkste oorzaak van longkanker. Naar schatting is wereldwijd 90% van de gevallen onder mannen en 80% van de gevallen onder vrouwen gerelateerd aan het gebruik van tabak. Passief roken is ook een oorzaak van longkanker2,3

Sterke punten

  • Hele grote dataset met verschillende type dranken en histologische subtypes van longkanker.
  • Correctie voor tuberculose en werk-gerelateerde blootstelling meegenomen.
  • Resultaten zijn te generaliseren vanwege data uit verschillende studies en verschillende continenten.

Zwakke punten

  • Onderrapportage en misclassificatie van alcoholconsumptie is niet uit te sluiten.
  • Variatie in vragenlijsten tussen de verschillende studies.
  • Niet mogelijk om volledig te corrigeren voor roken.

Lees hier meer over alcohol en kanker.

Referenties
1. Brenner, D. R., Fehringer, G., Zhang, Z-F., et al. Alcohol consumption and lung cancer risk: A pooled analysis from the International Lung Cancer Consortium and the SYNERGY study. Cancer Epidemiology, vol. 58, pp. 25 - 32, 2019.
2. World Cancer Research Fund – Lung cancer statistics. https://www.wcrf.org/dietandcancer/cancer-trends/lung-cancer-statistics
3. World Cancer Research Fund – Lung cancer; How diet, nutrition and physical activity affect lung cancer risk. https://www.wcrf.org/dietandcancer/lung-cancer