Meta-analyse vindt associatie tussen alcoholconsumptie en risico op tuberculose

Tuberculose is een groot gezondheidsprobleem, vooral in ontwikkelingslanden. Een nieuwe meta-analyse, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift International Journal of Tuberculosis and Lung Disease,onderzoekt de associatie tussen alcoholconsumptie en tuberculose. Gebaseerd op vooral Aziatische data, laten de resultaten zien dat alcohol een belangrijke risicofactor is voor tuberculose.

Wat is er al bekend?
Eerdere meta-analyses en reviews hebben de associatie tussen alcoholconsumptie en tuberculose onderzocht. Maar vanwege de beperkte databases die zijn gebruikt, is het bewijs nog onduidelijk.

Wat voegt deze studie toe?
Deze systematische review en meta-analyse gebruikt meer databases en geeft daardoor beter inzicht in de associatie. Daarnaast is ook een dosis-respons analyse uitgevoerd.

Verhoogd risico
Deze meta-analysebevat 48 observationele studies met in totaal meer dan 560.000 deelnemers. Studies van over de hele wereld worden meegenomen, waarvan de meeste uit Azië. De onderzoekers vonden dat alcoholconsumptie een belangrijke risicofactor is voor tuberculose. Mensen die alcohol drinken of in grote hoeveelheden blijken een 90% verhoogd risico te hebben op tuberculose, in vergelijking met mensen die niet drinken of kleine hoeveelheden. Slechts 12 studies corrigeren voor roken en 25 studies gebruiken niet-drinkers als referentiegroep. Deze studies laten een verhoogd risico zien van respectievelijk 73% en 59%. Uit de dosis-respons analyse, waarbij slechts drie studies worden meegenomen, lijkt dat hoe meer je drinkt, hoe hoger je risico.Voor elke 10-20g alcohol per dag vinden de onderzoekers een 12% verhoogd risico.
Hoewel het verhoogde risico verschilt in grootte, vinden alle analyses een verhoogd risico op tuberculose.

Mechanisme
Het onderliggende mechanisme is niet onderzocht in deze studie, maar de onderzoekers beschrijven een aantal (indirecte) oorzaken die de associatie tussen alcoholconsumptie en tuberculose kunnen verklaren. Ten eerste verzwakt alcoholconsumptie het immuunsysteem. Dit kan leiden tot een verhoogde vatbaarheid voor infectie of het weer actief worden van de ziekte. Daarnaast is alcohol geassocieerd met een hoger risico op ondervoeding en leveraandoeningen, die beiden het immuunsysteem kunnen verzwakken. Bovendien is overmatige alcoholconsumptie gerelateerd aan dakloosheid, gevangenisstraf en illegaal drugsgebruik, wat indirect weer kan leiden tot een hoger risico op tuberculose.

Tuberculose
Tuberculose is wereldwijd een groot gezondheidsprobleem, vooral in ontwikkelingslanden. Elk jaar zijn er ruim 10 miljoen nieuwe gevallen van tuberculose, en ongeveer 1,6 miljoen doden per jaar2. Tuberculose wordt veroorzaakt door de bacterie Mycobacterium tuberculosis. Risicofactoren voor tuberculose zijn onder andere hiv-infectie, roken, sociaaleconomische achterstand, ondervoeding, diabetes en alcoholconsumptie1.

Sterke punten

  • Data van over de hele wereld is meegenomen waardoor resultaten te generaliseren zijn.
  • Er is geen bewijs van publicatie bias.
     

Zwakke punten

  • Veel meegenomen studies zijn van lage kwaliteit door gebrek aan correctie voor verstorende factoren, informatie bias of lage antwoordpercentage.
  • De meegenomen studies verschillen sterk wat betreft methodologie.
  • Overige verstorende factoren en ‘recall bias’ kunnen niet worden uitgesloten.

Referenties

1. E.  Simou, Britton, J., and Leonardi-Bee, J. Alcohol consumption and risk of tuberculosis: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, vol. 22, nr. 11, pp. 1277 - 1285, 2018.
2. World Health Organization. Factsheet: Global Tuberculosis Report 2018.