Lager risico op hartaandoeningen bij consistent matig drinkpatroon

De J-vormige relatie tussen alcoholconsumptie en coronaire hartziekten is op diverse manieren uitgedaagd. Volgens een meta-analyse waarbij 10 jaar aan data van 35.000 mensen is onderzocht, is matige alcoholconsumptie inderdaad geassocieerd met een lager risico op coronaire hartziekten in vergelijking met niet-drinken. De resultaten suggereren echter dat een consistent drinkpatroon hierbij van belang is. Wanneer mensen niet consistent matig alcohol consumeren, dan is er een verhoogd risico op hartaandoeningen. Het artikel is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift BMC Medicine.

Wat is al bekend? 
Studies hebben aangetoond dat de relatie tussen alcoholconsumptie en hartziekten J-vormig is, waarbij matige alcoholconsumptie een potentieel beschermend effect heeft op het hart. De relatie blijft echter een onderwerp van discussie vanwege mogelijke tekortkomingen in de opzet van de observationele studies.

Wat voegt deze studie toe? 
Deze studie omvat longitudinale data waarin alcoholconsumptie meerdere keren is nagevraagd. Op deze manier zorgen de auteurs dat er rekening wordt gehouden met stabiliteit in consumptieniveaus; een factor die in studies vaak niet wordt meegenomen.

Een team van wetenschappers1 onder leiding van University College London en de Universiteit van Cambridge onderzocht gegevens van zes cohortstudies (vijf Britse en één Franse), waarbij in totaal meer dan 35.000 mensen ongeveer 10 jaar zijn gevolgd. De alcoholconsumptie is gedurende deze tijd drie keer vastgesteld. 

Lager risico met consistent matige alcoholconsumptie
In vergelijking met mensen die consistent matig alcohol dronken (mannen tot 168 g alcohol/week en vrouwen tot 112 g alcohol/week), hadden degenen die inconsistent met mate dronken en degenen die niet dronken (zowel voormalige drinkers als geheelonthouders) een hoger risico op coronaire hartziekte (CHZ).

Leeftijd
Wanneer we in meer detail kijken naar de groep die inconsistent matig  alcohol drinkt, dan geldt het verhoogde risico op CHZ alleen voor mensen ouder dan 55 jaar. De auteurs suggereren dat het verhoogde risico verklaard kan worden door algehele verandering in levensstijl die de het onstabiele drankpatroon weergeeft, inclusief perioden van slechte gezondheid of stress. Wanneer mensen bijvoorbeeld met pensioen gaan, gaat dit vaak samen met een verhoogde alcoholconsumptie2,3 De onderzoekers hebben deze associatie echter niet geverifieerd.

Voormalige drinkers versus geheelonthouders
Volgens dr. O'Neill, hoofdauteur van de studie, wilden ze ook de zogenaamde 'sick quitters’ hypothese testen. Deze stelt dat de J-vormige relatie tussen alcoholconsumptie en CHZ komt door een verkeerde controlegroep, omdat de mensen die gestopt zijn met drinken vanwege gezondheidsproblemen vaak ook zijn opgenomen in deze niet-drinkende controlegroep. "Dit bleek niet het geval", zegt dr. O'Neill, "maar we hebben wel een verschil tussen mannen en vrouwen waargenomen. Onder de consistente niet-drinkers vertoonden vrouwen een hoger risico op het ontwikkelen van CHZ in vergelijking met consistent matige drinkers, maar hun mannelijke tegenhangers niet."

Een mogelijke reden waarom niet-drinken het risico op CHZ bij vrouwen en niet bij mannen kan verhogen, is dat alcoholconsumptie de oestrogeenspiegels bij vrouwen kan verhogen die als een beschermende factor tegen CHZ werken.4

Zware drinkers
De gegevens toonden geen verhoogd risico op CHZ voor zware drinkers. "Maar", zegt dr. O'Neill, "aangezien het bekend is dat zware drinkers ondergerepresenteerd zijn in bevolkingsniveau-onderzoeken, moet de interpretatie van de afwezigheid van een effect onder zware drinkers in het huidige onderzoek zeer voorzichtig worden geïnterpreteerd. Met name wanneer je rekening houdt met de bekende bredere gezondheidseffecten van hoge alcoholconsumptie." 5

   Sterke punten

  • Meta-analyse met longitudinale gegevens
  • Alcoholconsumptie is meerdere keren gemeten
  • Dosis-respons associatie onderzocht
  • Hoeveelheid alcohol duidelijk omschreven
  • Sick quitters worden als afzonderlijke groep beschouwd

   Zwakke punten 

  • Zware alcoholconsumptie waarschijnlijk onder gerepresenteerd 

Referenties
1: O’Neill, D., Britton, A., Hannah, M. K., Goldberg, M., Kuh, D., Khaw, K. T., & Bell, S. (2018). Association of longitudinal alcohol consumption trajectories with coronary heart disease: a meta-analysis of six cohort studies using individual participant data. BMC medicine16(1), 124.
2: Zins, M., Guéguen, A., Kivimaki, M., Singh-Manoux, A., Leclerc, A., Vahtera, J., ... & Goldberg, M. (2011). Effect of retirement on alcohol consumption: longitudinal evidence from the French Gazel cohort study. PLoS One, 6(10), e26531.
3:Halonen, J. I., Stenholm, S., Pulakka, A., Kawachi, I., Aalto, V., Pentti, J., ... & Kivimäki, M. (2017). Trajectories of risky drinking around the time of statutory retirement: a longitudinal latent class analysis. Addiction112(7), 1163-1170.
4: Grönbaek, M. (2009). The positive and negative health effects of alcohol‐and the public health implications. Journal of internal medicine265(4), 407-420.
5:MedicalXpress. Moderate drinking associated with lower risk of heart disease but consistency matters. Retrieved at February 22nd from https://medicalxpress.com/news/2018-08-moderate-heart-disease.html

Fotocredits: 'hart' van Geralt