Groot onderzoek laat zien dat kleine hoeveelheden alcohol gunstig kunnen zijn, maar alleen voor mensen boven de veertig

26/07/2022

Hoewel er geen misverstand over bestaat dat te veel alcohol drinken schadelijk is, is de relatie tussen matige alcoholconsumptie en gezondheid complex. Een nieuwe studie1, gepubliceerd in The Lancet, analyseert wereldwijde gegevens en bekijkt welke dagelijkse hoeveelheid alcohol gezondheidsrisico's minimaliseert. Voor personen van 40 jaar en ouder lijkt het drinken van kleine hoeveelheden alcohol enkele gunstige effecten te hebben, maar meer drinken verhoogt de gezondheidsrisico's. Voor jongere mensen is de hoeveelheid alcohol die gezondheidsrisico's minimaliseert nul of bijna nul.

Wat is er al bekend?
Het effect van matige alcoholconsumptie op de gezondheid is nog steeds onderwerp van discussie binnen de wetenschap. Kleine hoeveelheden alcohol kunnen het risico op sommige aandoeningen verlagen, maar het risico op andere verhogen. Uit een eerdere Global Burden of Disease-studie2 bleek dat elke hoeveelheid alcohol leidt tot gezondheidsverlies bij alle bevolkingsgroepen. Deze studie kreeg behoorlijk wat kritiek van wetenschappers.3-7 Aan de andere kant bevestigde een grote meerlandenstudie recentelijk de bevindingen van eerdere studies dat in vergelijking met geheelonthouders, het drinken van minder dan één drankje per dag geassocieerd is met een lager risico op overlijden door welke oorzaak dan ook.8

Wat voegt dit onderzoek toe?
Deze studie1 gaat verder met het analyseren van gegevens over de wereldwijde ziektelast en bepaalt systematisch drempels voor alcoholconsumptie met een laag risico. Hierbij wordt rekening gehouden met achtergrondcijfers van ziekte. De bevindingen zijn de eerste die het alcoholrisico rapporteren per geografische regio, leeftijd, geslacht en jaar.

Methode
De onderzoekers kijken naar het risico van alcoholconsumptie op 22 gezondheidsuitkomsten, waaronder verwondingen, hart- en vaatziekten en kankers. Dit doen ze op basis van Global Burden of Disease-gegevens van meer dan 200 landen en gebieden uit 2020. Ze gebruiken twee belangrijke maten: theoretical minimum risk exposure level (TMREL), dat het consumptieniveau vertegenwoordigt dat het gezondheidsverlies door alcohol voor een populatie minimaliseert, en het non-drinker equivalence (NDE), dat het niveau van alcoholconsumptie meet waarbij het risico op gezondheidsverlies voor een drinker gelijk is aan dat van een niet-drinker (zie onderstaande figuur).


Minimale risiconiveau
Over het algemeen schatten de auteurs de hoeveelheid alcohol die gezondheidsrisico's minimaliseert tussen 0 en 1,9 standaardeenheden per dag. Een standaardeenheid is een glas alcoholhoudende drank met 10 gram alcohol. Voor personen van 15-39 jaar ligt het minimale risiconiveau op nul of heel dicht bij nul, variërend van 0 tot 0,6 standaardeenheden per dag. Hogere niveaus worden gevonden voor personen van 40 jaar en ouder, variërend van 0,1 tot 1,9 standaarddranken per dag.

Risico vergeleken met niet-drinkers
Bij personen van 40 jaar en ouder was de relatieve risicocurve van alle gezondheidsuitkomsten samen J-vormig voor alle regio's, met een NDE dat varieerde tussen 0,2 tot 6,9 standaardeenheden per dag. Van de personen die schadelijke hoeveelheden (meer dan de NDE) alcohol consumeerden, was 59% in de leeftijd van 15-39 jaar en 77% was man. De onderzoekers suggereren daarom dat de strengste alcoholrichtlijnen moeten gelden voor mannen van 15-39 jaar, omdat zij wereldwijd het grootste risico lopen op schadelijke alcoholconsumptie.

Alcoholconsumptie door de levensloop
Hoeveel alcohol mensen kunnen consumeren zonder dat de gezondheidsrisico's toenemen, stijgt gedurende het leven. Dit komt door verschillen in de belangrijkste doodsoorzaken en ziektelast op verschillende leeftijden. Verwondingen zijn verantwoordelijk voor het merendeel van de verloren gehandicapte levensjaren (DALY's) bij personen van 15-39 jaar. Elk hoeveelheid alcohol leidt tot een grotere kans op verwondingen. De aan alcohol toe te schrijven last verschuift naar chronische gezondheidsproblemen zoals kanker bij personen van 40-64 jaar. En hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste oorzaken van ziektelast bij 65-plussers. Kleine hoeveelheden alcohol verminderen het risico op bepaalde aandoeningen die op oudere leeftijd voorkomen, zoals ischemische hartziekte en type 2 diabetes.

Bekijk de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek in een infographic

Sterke punten

  • Studie houdt rekening met het volledige epidemiologische profiel, dus ook met achtergrondcijfers over ziektes binnen populaties
  • Onderzoekers gebruiken grote data-sets van verschillende landen, ziekteuitkomsten, leeftijdsgroepen, mannen en vrouwen
  • Gecorrigeerd voor veel confounders, waaronder sick-quitters

Beperkingen

  • Observationeel onderzoek, kan geen causaliteit bewijzen
  • Drinkpatroon niet meegenomen
  • Gebaseerd op theoretisch model

 

Referenties

  1. GBD 2020 Alcohol Collaborators, Population-level risks of alcohol consumption by amount, geography, age, sex, and year: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2020. Lancet. 2022; 400: 185-235
  2. GBD 2016 Alcohol Collaborators, Alcohol use and burden for 195 countries and territories, 1990–2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016. Lancet. 2018; 392: 1015-1035
  3. Comment from: Augusto F Di Castelnuovo, Simona Costanzo, Giovanni de Gaetano
  4. Comment from: Kevin D Shield, Jürgen Rehm
  5. Comment from: Arne Astrup, Ramon Estruch
  6. Comment from: Cedric Abat, Yanis Roussel, Hervé Chaudet, Didier Raoult
  7. Comment from GBD 2016 Alcohol Collaborators: Max Griswold, Emmanuela Gakidou on behalf of the GBD 2016 Alcohol Collaborators
  8. Di Castelnuovo, A., Costanzo, S., Bonaccio, M., McElduff, P., Linneberg, A., Salomaa, V., et al. (2021). Alcohol Intake and Total Mortality in 142,960 Individuals from the MORGAM Project: a population‐based study. Addiction.