Gezonde leefstijl met matige alcoholconsumptie verlaagt risico op HVZ en sterfte bij oudere vrouwen

Een gezonde leefstijl kan het risico op hart- en vaatziekten en sterfte verlagen. Een nieuwe meta-analyse bekijkt vier leefstijlfactoren, waaronder alcoholconsumptie, bij oudere vrouwen. De resultaten tonen aan dat een gezonde leefstijl, inclusief matige alcoholconsumptie, het risico op hart- en vaatziekten en sterfte kan verlagen. De studie werd onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift European Journal of Epidemiology.

Wat is er al bekend?
Leefstijlfactoren kunnen het risico op hart- en vaatziekten (HVZ) en sterfte beïnvloeden in zowel mannen als vrouwen. Het fysiologische effect kan echter verschillen per geslacht en met leeftijd. Van matige alcoholconsumptie is bekend dat het risico op HVZ en sterfte kan verlagen. 

Wat voegt deze studie toe?
Deze meta-analyse onderzoekt de associatie tussen vier leefstijlfactoren (alcoholconsumptie, roken, fysieke activiteit, en overgewicht) en het risico op HVZ en sterfte, specifiek bij vrouwen van middelbare en oudere leeftijd. Alleen observationele studies zijn meegenomen en onbekende verstorende factoren kunnen niet worden uitgesloten.

Menopauze
Rond de menopauze is het risico op HVZ en sterfte verhoogd. Een gezonde leefstijl kan HVZ voorkomen, maar het is nog onduidelijk welke leefstijlfactoren belangrijk zijn in het behouden en verbeteren van de cardiovasculaire gezondheid voor vrouwen tijdens en na de menopauze.

Matige alcoholconsumptie
Voor deze meta-analyse1werden 59 studies met in totaal meer dan 5 miljoen vrouwen meegenomen om de associatie tussen leefstijlfactoren en het risico op HVZ en sterfte te onderzoeken. Voor alcoholconsumptie waren 17 studies beschikbaar met ruim 800.000 vrouwen. Matige drinkers, gedefinieerd als <98 g alcohol/week (ongeveer één groot glas per dag), hadden een lager risico op coronaire hartziekte, sterfte door HVZ, en algehele sterfte, in vergelijking met niet-drinkers. Voor hogere innames van alcohol werden geen associaties gevonden.

Mechanisme
De onderliggende mechanismen van de associatie tussen alcohol en HVZ in vrouwen is nog niet volledig bekend. Veranderingen in hormoonspiegels in deze specifieke groep van oudere vrouwen kunnen effect hebben op de associatie tussen alcohol en HVZ. Veranderingen in oestrogeenwaarden tijdens de menopauze zijn gerelateerd aan een hoger risico op HVZ en sterfte. Alcohol heeft echter een pro-oestrogene werking. Dit betekent dat waarden van een oestrogeen-voorloper verhoogd zijn bij inname van alcohol, wat kan leiden tot een verhoging van HDL-cholesterol. Deze mechanismen ondersteunen de veronderstelling dat indirecte processen, zoals geslachtshormonen en andere biomarkers, de associatie tussen alcoholconsumptie en HVZ bij vrouwen kunnen verklaren. Meer onderzoek is nodig om het effect van verschillende dranken en de componenten daarvan te onderzoeken. 

Gezonde leefstijl
De onderzoekers keken ook naar de combinatie van de vier leefstijlfactoren en het effect daarvan op HVZ en sterfte. Een gezonde leefstijl – niet roken, genoeg bewegen, matige alcoholconsumptie, en een normaal gewicht – is geassocieerd met een lager risico op verschillende HVZ en sterfte. 

Sterke punten

  • Groot aantal vrouwen in specifieke doelgroep; middelbare en oudere leeftijd.
  • Vrouwen zijn over lange tijd gevolgd
  • Studies zijn van hoge kwaliteit

     

Zwakke punten

  • Evaluatie van verandering in leefstijl over tijd is beperkt.
  • Sommige studies rapporten niet de menopauzestatus of gebruik van hormonale therapie.
  • Leeftijd is gebruikt als benadering voor menopauze; dit kan de resultaten beïnvloeden.
  • Studies verschillen in methodologie.

Referenties:
1. V. Colpani, Baena, C. P., Jaspers, L., van Dijk, G. M., Farajzadegan, Z., Dhana, K., Tielemans, M. J., Voortman, T., Freak-Poli, R., Veloso, G. G. V., Chowdhury, iv, R., Kavousi, M., Muka, T., en Franco, O. H. Lifestyle factors, cardiovascular disease and all-cause mortality in middle-aged and elderly women: a systematic review and meta-analysis. European Journal of Epidemiology, 2018.