COVID-19: hoe beïnvloedt alcoholconsumptie het immuunsysteem?

Door de enorme impact van COVID-19 op de volksgezondheid heeft de vraag hoe we ons immuunsysteem kunnen versterken extra aandacht gekregen. Zo ook het effect van alcoholconsumptie op ons immuunsysteem. Als we naar de wetenschap kijken, bestaat er consensus dat chronisch zware alcoholconsumptie een schadelijk effect heeft op ons immuunsysteem, maar dit lijkt niet het geval te zijn bij matige alcoholconsumptie.

Verhoogd risico bij chronisch zware alcoholconsumptie
Chronisch zware alcoholconsumptie is geassocieerd met een verlaagde hoeveelheid lymfocyten, een bepaald type witte bloedcellen dat belangrijk is voor het immuunsysteem, en een verhoogd risico op zowel bacteriële als virale infecties1,2. Chronisch zware alcoholconsumptie verhoogt ook de ernst van de infectie als iemand al ziek is. Dit komt omdat alcohol het immuunsysteem onderdrukt als het in grote hoeveelheden wordt geconsumeerd.

Matige alcoholconsumptie
Het effect van matige alcoholconsumptie (één glas per dag voor vrouwen en twee voor mannen) op virale infecties is minder duidelijk. Maar als we kijken naar observationele studies, dan wordt matige alcoholconsumptie geassocieerd met verminderde ontsteking en een betere reactie op vaccinaties, vergeleken met niet-drinken1. Dus, in tegenstelling tot chronisch zware alcoholconsumptie, lijkt matige alcoholconsumptie de immuunreactie te activeren in plaats van te onderdrukken. Zo is matige alcoholconsumptie bij mensen die zijn blootgesteld aan rhinovirussen geassocieerd met een verlaagd risico op verkoudheid3. Er lijkt dus een soort J-vormige associatie te bestaan tussen alcoholconsumptie en de immuunsysteemfunctie.

Experimentele onderzoeken
Een review1uit 2016 onderzocht of er bewijs is om zo'n J-vormige relatie te ondersteunen door experimentele en cel-studies te analyseren, en vond dat matige alcoholconsumptie inderdaad een heel ander effect heeft op het immuunsysteem dan zware alcoholconsumptie1. Maar de auteurs concluderen dat het moleculaire mechanisme van een dosisafhankelijk effect van alcohol op het immuunsysteem nog slecht begrepen wordt. Er is namelijk een gebrek aan systematische studies die het effect van verschillende hoeveelheden alcohol gedurende verschillend tijdsduren onderzoeken.

COVID-19
Tot op heden zijn er geen studies gepubliceerd die de relatie tussen alcoholconsumptie en COVID-19 onderzoeken.

Gezonde levensstijl
Naast het vermijden van overmatige alcoholconsumptie, is het belangrijk om een gezonde levensstijl aan te houden voor een goed functionerend immuunsysteem. Het hebben van gezonde gewoonten, zoals actief zijn, gezond eten, niet roken en voldoende slapen, kan het immuunsysteem sterk houden.

Referenties
Barr, T., Helms, C., Grant, K., & Messaoudi, I. (2016). Opposing effects of alcohol on the immune system. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, 65, 242-251.
2 Diaz, L. E., Montero, A., Gonzalez-Gross, M., Vallejo, A. I., Romeo, J., & Marcos, A. (2002). Influence of alcohol consumption on immunological status: a review. European journal of clinical nutrition, 56(3), S50-S53.
3. Cohen, S., Tyrrell, D. A., Russell, M. A., Jarvis, M. J., & Smith, A. P. (1993). Smoking, alcohol consumption, and susceptibility to the common cold. American Journal of Public Health, 83(9), 1277-1283.