Associatie tussen alcohol en het risico op een hypo in diabetes type 1

Mensen met diabetes type 1 moeten waken voor een hypo als ze alcohol drinken. Een recente systematische review kijkt naar het effect van alcohol op de bloedsuikerspiegel bij mensen met diabetes type 1. Meer onderzoek is nodig om een duidelijke conclusie te trekken over deze associatie. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Diabetes/Metabolism Research and Reviews.

Wat is er al bekend?
Mensen met diabetes type 1 worden geadviseerd om hun alcoholconsumptie te beperken in verband met het risico op een hypo (te lage bloedsuikerspiegel). Er is echter nog maar weinig bekend over het precieze effect van alcohol op de bloedsuikerspiegel en hoe een door alcohol veroorzaakte hypo voorkomen kan worden.

Wat voegt deze studie toe?
Deze systematische review kijkt naar de effecten van alcohol op bloedsuikerspiegel. Zowel observationele studies als klinische trials worden meegenomen. Het onderliggende mechanisme is niet onderzocht door de onderzoekers zelf, maar wordt wel besproken.

Hypoglykemie
In totaal zijn 13 studies gebruikt voor de systematische review1. Acht studies vonden dat alcohol is geassocieerd met een verhoogd risico op een hypo vanwege verlaging van de bloedsuikerspiegel. Daarnaast ben je door de alcohol misschien niet bewust van een hypo, en kan alcohol de tegenreactie van het lichaam op een hypo, zoals het aanmaken van glucose, aantasten. De overige vijf studies vonden geen verhoogd risico op een hypo. Door de grote verschillen tussen de studies, is het lastig om de resultaten met elkaar te vergelijken. Vanwege deze verschillen is het ook lastig te zeggen om welke hoeveelheden alcohol het precies gaat. Meer onderzoek is dus nodig om duidelijke conclusies te kunnen trekken over deze associatie. Ook is er nog weinig onderzoek gedaan naar het voorkomen van een hypo bij alcoholconsumptie.

Mechanisme
Doordat alcohol de cognitieve functie vermindert en het bewustzijn aantast is een patiënt minder goed in staat om een hypo te registreren en op tijd te handelen naar een veranderende bloedsuikerspiegel. Alcohol heeft ook effect op de aanmaak van glucose uit andere bronnen in het lichaam. Daarnaast vond één studie dat alcohol de insulinegevoeligheid negatief beïnvloedt1.

Diabetes type 1
In Nederland hebben ruim 1,2 miljoen mensen diabetes. 1 op de 10 mensen met diabetes, heeft diabetes type 1. Bij mensen met diabetes type 1 is het afweersysteem uit evenwicht waardoor het ook cellen afbreekt die insuline produceren2.
Verschillende nationale diabetesorganisaties wijzen op het effect van alcohol op diabetes en adviseren alcohol alleen te drinken in combinatie met eten. Ook wordt vaak geadviseerd om matig te drinken (maximaal 1-4 glazen per dag)1.

Sterke punten

  • Systematische review met beschikbare mensenstudies.
  • Zowel observationele als klinische trials meegenomen.


     

Zwakke punten

  • Studies waren erg verschillende in opzet, patiëntengroep, en interventie,
    waardoor vergelijking lastig is.
  • Slechts één database (PubMed) is gebruikt om beschikbare studies te zoeken.
  • De meegenomen studies hadden weinig informatie over het studieprotocol,
    zoals de dagelijkse alcoholconsumptie en het insulinegebruik van patiënten.


De resultaten in context
Of er bij alcoholconsumptie gevaar is voor een hypo is van veel dingen afhankelijk. Het veiligst is om alcohol met mate te drinken op een gevulde maag en je bloedglucose langere tijd goed in de gaten te houden3. Overleg met een zorgverlener over jouw persoonlijke situatie als je vragen hebt.

Voorlichtingsmateriaal
Om uit te leggen hoe iemand met diabetes op een verantwoorde manier alcohol kan drinken heeft Kennisinstituut Bier het voorlichtingsmateriaal
Diabetes & Alcohol ontwikkeld. Professionals kunnen het gratis bestellen.



Referenties:
1. R.  Tetzschner, Nørgaard, K., en Ranjan, A. Effects of alcohol on plasma glucose and prevention of alcohol-induced hypoglycemia in type 1 diabetes – A systematic review with GRADE. Diabetes/Metabolism Research and Reviews, 2018.
2. Diabetesfonds. Diabetes in het algemeen. https://www.diabetesfonds.nl/over-diabetes/diabetes-in-het-algemeen
3. NDF Voedingsrichtlijn Diabetes 2015. Nederlandse Diabetes Federatie, Amersfoort.