Alcoholrichtlijn onder de loep: effect van matige alcoholconsumptie op ziektelast

De Richtlijnen goede voeding 2015 van de Gezondheidsraad zijn geformuleerd op basis van wetenschappelijk onderzoek naar het effect van voeding op de tien meest voorkomende chronische ziektes in Nederland. Een nieuwe studie neemt dit uitgangspunt en berekent voor verschillende hoeveelheden alcohol het risico op deze tien ziektes. De resultaten laten zien dat matige alcoholconsumptie tot 30 g per dag is geassocieerd met het laagste risico op deze ziektes. De studie is onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Journal of Nutrition and Health Sciences.

Wat is er al bekend?
Alcoholrichtlijnen verschillen per land. Deze verschillen komen vaak door een ander uitgangspunt of andere interpretatie van de wetenschappelijke literatuur. De Nederlandse alcoholrichtlijn uit 2015 luidt: “Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag”2. De Richtlijnen goede voeding, 2015 van de Gezondheidsraad zijn bedoeld om de laagste ziektelast van de meest voorkomende ziektes te verkrijgen.

Wat voegt deze studie toe?
Aan de hand van het uitgangspunt dat de richtlijnen bedoeld zijn om de laagste ziektelast van de meest voorkomende ziekte te verkrijgen, schatten de onderzoekers de impact van verschillende hoeveelheden alcohol op deze ziektes. De meta-analyses geselecteerd voor de totstandkoming van de Nederlandse alcoholrichtlijn worden hiervoor gebruikt.

Tot 3 glazen per dag
De studie1laat zien dat, ten opzichte van niet-drinkers, matige alcoholconsumptie (tot 30g per dag) voor zowel mannen als vrouwen is geassocieerd met een lager ziekterisico (op de 10 meest voorkomende ziekte) en een lagere ziektelast (combinatie van verlies van levensduur of kwaliteit). Dit komt neer op maximaal 3 glazen per dag en is hoger dan de huidige Nederlandse alcoholrichtlijn: “Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag”.

Het lage risico bij matige alcoholconsumptie wordt vooral veroorzaakt door een verlaagd risico op coronaire hartziekten, beroerte, hartfalen, diabetes type 2 en dementie. Een relatief hoog risico wordt gevonden voor borstkanker, longkanker en darmkanker.

Methode
De onderzoekers gebruiken een nieuwe methode om de impact van alcohol op de tien meest voorkomende ziektes in Nederland te berekenen. De incidentie (het aantal nieuwe ziektegevallen per jaar) van de ziektes en de relatieve risico’s op deze ziekten afhankelijk van de alcoholconsumptie worden in kaart gebracht. De incidentie en relatieve risico’s zijn vervolgens samengevoegd tot één getal (‘totaal relatief risico’). Dit getal spiegelen ze aan het huidige advies: geen of maximaal een glas alcohol per dag.

Chronische ziekten
Bij de totstandkoming van de Nederlandse alcoholrichtlijn van 2015 zijn de tien meest voorkomende dieet-gerelateerde chronische ziektes in Nederland meegenomen. Hieronder vallen coronaire hartziekte, beroerte, hartfalen, diabetes type 2, chronisch obstructieve longziekte (COPD), darmkanker, borstkanker, longkanker, dementie en depressie. COPD en depressie konden niet worden meegenomen in de huidige review vanwege een tekort aan goede data.
 

Sterke punten

  • Nieuwe methode om ziekterisico en ziektelast te berekenen.
  • Uitgangspunt van Nederlandse alcoholrichtlijn gebruikt voor berekeningen.
  • Geheelonthouders en hele lichte drinkers (0-2,5g per dag) zijn gebruikt als controlegroep. Ex-alcoholisten zijn zoveel mogelijk uitgesloten.

Zwakke punten

  • Er wordt geen rekening gehouden met de mogelijkheid dat meerdere ziektes tegelijkertijd kunnen optreden.
  • Omdat elke ziekte verschillende verstorende factoren kan hebben, zijn verstorende factoren hier niet volledig uit te sluiten.
     

Lees hier meer over verantwoorde bierconsumptie en alcoholrichtlijnen in Europa.

Referenties:
1. Hendriks, H. F. J., Stockley, C. S., en Calame, W. The 2015 Dutch Food-Based Dietary Guidelines on Alcohol Consumption - A Critical Review. Journal of Nutrition and Health Sciences, vol. 5, nr. 3, 2018.
2. Gezondheidsraad.[MJ3] Alcohol - Achtergronddocument bij Richtlijnen goede voeding 2015. Den Haag: Gezondheidsraad, 2015; publicatienr. A15/05.