Alcohol en slaapapneu

Een slaapapneu wordt gekenmerkt door korte onderbrekingen van de ademhaling tijdens het slapen. Over het algemeen is bij deze aandoening het advies om niet te veel alcohol te drinken. Voor het eerst is nu al het wetenschappelijk onderzoek geanalyseerd en lijkt het er inderdaad op dat mensen die alcohol drinken een verhoogd risico hebben op een slaapapneu. Conclusies zijn voorzichtig en meer onderzoek is nodig. De resultaten werden onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Sleep Medicine.

Wat is er al bekend?
Eerdere studies hebben gekeken naar de associatie tussen alcohol en het risico op slaapapneu. De resultaten lopen echter uiteen.

Wat voegt deze studie toe?
Dit is een eerste systematische review en meta-analyse die kijkt naar de associatie tussen alcohol en het risico op slaapapneu. Alleen observationele studies zijn meegenomen en het onderliggende mechanisme is niet onderzocht.

Slaapapneu
Een slaapapneu wordt gekenmerkt door een adempauze van 10 seconden. Wanneer dit vaker dan 5 keer per uur voorkomt, is er sprake van een slaapapneusyndroom1,2. In Nederland hebben ongeveer 2 tot 4% van de volwassenen van middelbare leeftijd last van slaapapneusyndroom. Over het algemeen is het advies om niet te veel alcohol te drinken3.

Verhoogd risico
De onderzoekers1 vonden 31 relevante studies van over de hele wereld. Slechts 21 studies hadden voldoende data om meegenomen te worden in de meta-analyse. In vergelijking met niet-drinkers hebben mensen die alcohol drinken een 25% verhoogd risico op slaapapneu. Studies die corrigeerden voor BMI of roken, vinden een 41 tot 56% verhoogd risico. Er zitten wel wat haken en ogen aan de studie. De meeste studies hebben niet gecorrigeerd voor verstorende factoren. Daarnaast blijken landen met lage inkomens een hoger risico te hebben op slaapapneu dan landen met hogere inkomens. Er was niet genoeg data beschikbaar om een kwantitatieve analyse uit te voeren. Er is dus alleen wel en geen alcohol vergeleken en niet gekeken naar verschillende hoeveelheden.

Mechanisme
Het exacte mechanisme dat de associatie tussen alcohol en slaapapneu verklaart, is nog onbekend, maar er zijn wel hypotheses. Zo zou alcohol de spierspanning van de spieren in de mond, zoals de kin-tong spier, verminderen waardoor er meer kans is dat de tong, bovenste luchtwegen en de zachte delen van het gehemelte in de keel de luchtwegen blokkeren. Alcohol verhoogt ook de weerstand in de luchtwegen1,2.
Mogelijk is het moment en de regelmaat van alcoholconsumptie ook een belangrijke factor in het risico op slaapapneu. Daarnaast is alcohol gerelateerd aan een hoge BMI, wat weer een risicofactor is voor slaapapneu1.

De resultaten in context
Overgewicht is de belangrijkste risicofactor voor een slaapapneu. Ongeveer 40% van de mensen met een BMI boven de 28 heeft last van slaapapneu. Slaapapneu komt ook vaker voor bij oudere mensen en mannen4.

Sterke punten

  • Eerste meta-analyse die kijkt naar de associatie tussen
    alcoholconsumptie en het risico op slaapapneu.
  • Wereldwijde data gebruikt voor de analyses.
     

Zwakke punten

  • Relatief lage kwaliteit van de studies gebruikt in de meta-analyse.
  • Weinig studies hebben gecorrigeerd voor verstorende factoren.
  • Te weinig data beschikbaar voor kwantitatieve analyse.
  • Onderzoekers vonden bewijs van ‘publication bias’.

Referenties:
1. E.  Simou, Britton, J., en Leonardi-Bee, J. Alcohol and the risk of sleep apnoea: a systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine, vol. 42, pp. 38 - 46, 2018.
2. Kenniscentrum Slaapaandoeningen. Slaap-apneu syndroom. 2018. https://slaapcentrum.slingeland.nl/kenniscentrum/Ziekte--Aandoening/Slaap-apneu-syndroom/837/843
3. https://www.thuisarts.nl/slaapapneu/ik-heb-slaapapneu
4. Garvey, John F. et al. “Epidemiological Aspects of Obstructive Sleep Apnea.” Journal of Thoracic Disease 7.5 (2015): 920–929. PMC. Web. 26 Feb. 2018.