Alcohol en huidkanker

Twee meta-analyses hebben onlangs de relatie tussen alcohol en twee vormen van huidkanker onderzocht. Beide onderzoeken concluderen voorzichtig dat elk glas alcohol het risico op deze verschillende vormen van huidkanker zou kunnen verhogen. Het is nog onbekend of dit daadwerkelijk komt door alcohol of door andere mogelijk verstorende factoren, schrijven de onderzoekers. Het mechanisme dat het verband verklaart, is nog onbekend. Meer onderzoek is dan ook noodzakelijk voordat vergaande conclusies getrokken kunnen worden. De resultaten zijn gepubliceerd in de wetenschappelijke tijdschriften British Journal of Dermatology1 en European Journal of Nutrition2.

Wat is er al bekend?
Tot nu toe was er onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor een associatie tussen huidkanker en alcohol.

Wat voegen deze studies toe?
Beide meta-analyses kijken naar een andere vorm van huidkanker. Ze beoordelen of er voldoende bewijs is dat alcohol het risico op het krijgen van die soort huidkanker verhoogt. Ze onderzoeken niet het onderliggende mechanisme. Verstorende factoren kunnen eventueel van invloed zijn.

Over huidkanker
Huidkanker is de meest voorkomende kankersoort in Nederland met jaarlijks ruim 55.000 nieuwe gevallen. 1 op de 6 Nederlanders ontwikkelt huidkanker in zijn of haar leven. Ongeveer 12% daarvan is de kwaadaardige variant, een melanoom. De rest is een van de minder ernstige vormen, de niet-melanomen. Daarvan zijn het basaalcelcarcinoom (BCC, 72%) en het plaveiselcelcarcinoom (PCC, 15%) de belangrijkste vormen3. BCC is het minst gevaarlijk en bijna 100% geneest. Bij PCC zijn bij tijdige behandeling de vooruitzichten gunstig4.

Risicofactoren huidkanker
BCC en PCC ontstaan meestal door te veel blootstelling aan ultraviolette (Uv) straling in zonlicht of van zonne-apparatuur3. Voor melanoom is de relatie met Uv-straling minder duidelijk. Risicofactoren die wel bekend zijn voor melanomen: o.a. zonverbranding (vooral op jonge leeftijd), zonnebankgebruik (vooral door mensen jonger dan 35 jaar), het hebben van een lichte huid, lichte ogen en licht/rossig haar, het hebben van veel moedervlekken, of erfelijke aanleg4.

Meta-analyse naar niet-melanoom huidkanker
De onderzoekers van deze studie1 keken naar de twee typen niet-melanomen; BCC en PCC. Voor de meta-analyse werden 9 studies meegenomen met in totaal zijn ruim 30.000 gevallen van BCC en ruim 3.000 gevallen van PCC. De resultaten van de dosis-respons analyse laten zien dat voor elke 10 g alcohol per dag het risico op BCC is verhoogd met 7% en voor PCC met 11% (zie ‘de resultaten in context’). Deze analyses zijn gebaseerd op respectievelijk 6 en 3 studies. Er waren maar weinig data beschikbaar voor hogere hoeveelheden alcoholconsumptie. Dit kan mogelijk de dosis-respons relatie beïnvloeden. Ook is het mogelijk dat de associatie wordt beïnvloed door Uv-blootstelling en andere onbekende leefstijlfactoren.

Meta-analyse naar melanoom huidkanker
Deze meta-analyse2 nam 20 observationele studies mee, met in totaal ruim 1,6 miljoen mensen waarvan er ruim 10.000 een melanoom hadden. In ongeveer de helft van de onderzoeken werd gecorrigeerd voor UV-blootstelling en uiterlijke kenmerken. De dosis-respons analyse laat zien dat elke 10 g alcohol per dag het risico op een melanoom verhoogt met 7% (zie ‘de resultaten in context’). Alle studies corrigeerden voor leeftijd en geslacht, maar niet allemaal voor blootstelling aan Uv-straling en uiterlijke kenmerken. Mogelijk zijn er nog andere onbekende verstorende factoren die de associatie beïnvloeden.

De resultaten in context
Verreweg de belangrijkste risicofactor voor het ontstaan van huidkanker is blootstelling aan te veel Uv-straling. De juiste gegevens over de precieze bijdrage van de zon aan het onstaan van kanker in Nederland zijn niet beschikbaar. Naar schatting zou jaarlijks 40% van alle PCC en melanomen voorkomen kunnen worden door je adequaat te beschermen tegen de zon.

Risicoverhoging door alcohol
Het risico om tijdens je leven een melanoom te krijgen, is in Nederland ongeveer 2%3. Een risicoverhoging van 7% brengt je risico van 2% op ongeveer 2,1%.

Conclusie
Vooralsnog zijn er nog te veel onzekerheden om vergaande conclusies te trekken over het risico van alcohol op huidkanker.




Referenties:
1. H.  Yen, Dhana, A., Okhovat, J. - P., Qureshi, A., Keum, N., en Cho, E. Alcohol intake and risk of nonmelanoma skin cancer: a systematic review and dose-response meta-analysis. British Journal of Dermatology, vol. 177, nr. 3, pp. 696 - 707, 2017.
2. S.  Gandini, Masala, G., Palli, D., Cavicchi, B., Saieva, C., Ermini, I., Baldini, F., Gnagnarella, P., en Caini, S. Alcohol, alcoholic beverages, and melanoma risk: a systematic literature review and dose-response meta-analysis. European Journal of Nutrition, pp. 1 - 10, 2018.
3. www.cijfersoverkanker.nl geraadpleegd 23-2-2018
4. KWF Kankerbestrijding. Brochure huidkanker, 2017.
5. KWF Kankerbestrijding. Brochure Melanoom. 2017.
6. TNO. De bijdrage van leefstijlfactoren aan de incidentie van en de sterfte aan kanker in Nederland, 2014.