Vraagbaak

Kun je bier drinken als je coeliakie hebt?
Allergieën

Bier kan gluten bevatten. Gluten is een eiwit dat van nature voorkomt in tarwe, rogge, gerst, spelt en khorasan tarwe (ook wel bekend als kamut). Een deel van het gluten in de gerste- of tarwekorrel wordt tijdens het mouten afgebroken. Na het brouwproces is er nog weinig van de eiwitten in het eindproduct over, maar het bier kan nog sporen van gluten bevatten.

Mensen met coeliakie zijn overgevoelig voor gluten. Naar schatting lijdt 1 op de 100 Nederlanders aan coeliakie. De Nederlandse Coeliakie Vereniging (NCV) raadt het drinken van bier zonder glutenvrij logo af. Weliswaar ondervinden sommige patiënten geen klachten bij het drinken van bier, maar het is niet met zekerheid te zeggen dat bier geen gluten bevat.

Glutenvrij bier
Voor coeliakiepatiënten is er glutenvrij bier verkrijgbaar. Dit bier wordt van glutenvrije grondstoffen gemaakt zoals teff, gierst, etc. Of het is bier waar gluten uit is verwijderd. Deze bieren lijken vaak het meeste op pilsener.

In Nederland verkrijgbare glutenvrije bieren

Naam

Gemaakt van

Opmerkingen

Estrella Damm Daura

Gerst, gluten verwijderd

2011, 2009 en 2008 gekozen tot ’s werelds beste glutenvrije bier[1]

Glutaner

Sorghum, teff en rijst

 

Green’s

Sorghum, rijst en boekweit

Verkrijgbaar in pilsener, ale en donker bier

Mongozo premium pilsener

Gerst en rijst, gluten verwijderd

2012 en 2013 gekozen tot ’s werelds beste glutenvrije bier[1]

Saxon premium pilsener

Gerst, gluten verwijderd

 

Schnitzer Bräu gierstbier

Gierst

 

[1]www.worldbeerawards.com

De bieren zijn verkrijgbaar bij goede slijters, glutenvrije webshops of reformzaken. Meer informatie over glutenvrij boodschappen doen vind je op www.glutenvrij.nl.

De individuele coeliakiepatiënt wordt geadviseerd om in overleg met zijn huisarts of diëtist vast te stellen óf en welke biertypes veilig in een glutenvrij dieet passen.

Zitten er in bier meer calorieën dan in wijn?
Calorieën

In een standaarglas alcoholhoudende drank zitten ongeveer 100 kcal. Het maakt dan niet uit of je bier, wijn of gedistilleerd drinkt. Een glas bier levert dus niet veel meer calorieën dan een glas wijn.

Hoe hoger het alcoholpercentage van de drank, des te kleiner het glas. Een standaardglas bier (250 ml), wijn (100 ml) of jenever (35 ml) bevat elk 10 gram alcohol.

De Bierwijzer geeft een overzicht van hoeveel calorieën er in een hapje en een drankje zitten.

Staat een glas bier qua calorieën gelijk aan twee bruine boterhammen met kaas?
Calorieën

Een boterham met kaas levert bij elkaar opgeteld 160 kcal.

Sneetje tarwebrood
Plak kaas (40+, 20 g)
Halvarine (40% vet, 6 g)
83 kcal
55 kcal
22 kcal

Een glas bier (5% alcohol) van 250 ml levert 110 kcal. Dit is dus minder dan twee boterhammen met kaas.

Bekijk meer informatie over de voedingswaarde van bier. De Bierwijzer geeft een overzicht van hoeveel calorieën er in een hapje en een drankje zitten.

Hoeveel moet je bewegen om een biertje te verbranden?
Calorieën

Een glas bier (250 ml en 5% alcohol) levert ±115 kcal. Om deze calorieën weer te verbranden kun je bewegen. Eén biertje komt voor iemand van 70 kg overeen met:

30 minuten wandelen
20 minuten fietsen
10 minuten hardlopen

Kijk voor meer informatie over lichamelijke activiteit op voedingscentrum.nl

Zit er nog alcohol in een gerecht dat bereid is met bier?
Gebruiken

Alcohol verdampt bij een temperatuur van 78°C. Er wordt daarom vaak gedacht dat alle alcohol verdwijnt tijdens het bereiden van een gerecht, maar dit is niet waar. De hoeveelheid alcohol die achterblijft is afhankelijk van de manier van verhitten, de bereidingstijd en het oppervlakte van de bodem van de pan. 

De tabel hieronder geeft een indicatie van de hoeveelheid alcohol die overblijft op basis van de bereidingswijze.

Bereidingswijze

Tijd

Percentage alcohol dat overblijft

Nacht bewaren zonder verhitten

 

70

Toevoegen aan warm gerecht, niet meer koken

 

85

Flamberen

 

75

Koken/sudderen

15 minuten

40

 

30 minuten

35

 

1 uur

25

 

1,5 uur

20

 

2 uur

10

 

2,5 uur

5

Koken zonder roeren

25 minuten

45

Bron: USDA Table of Nutrient Retention Factors, Release 6

 

Waarom moet je van bier zo vaak plassen?
Gebruiken

Alcohol heeft een vochtafdrijvend effect. Het hormoon dat er normaal gesproken voor zorgt dat vocht vastgehouden wordt in het lichaam, wordt door alcohol geremd. Hierdoor wordt meer vocht uitgescheiden via de urine.

Het feit dat je hier bij bier meer last van hebt dan bij wijn of gedistilleerde dranken, komt doordat er in bier relatief meer water zit. Bier is minder geconcentreerd en hierdoor is het standaardglas ook groter. De hoeveelheid alcohol in een glas bier van 250 ml komt overeen met een glas wijn van 100 ml en een glas gedistilleerd van 35 ml. Dus naast het vochtafdrijvende effect van alcohol, krijgt je bij het drinken van bier ook meer water binnen. Dit effect heft elkaar echter niet op. Om uitdroging te voorkomen is het belangrijk om niet teveel alcohol te drinken en om alcholhoudende dranken af te wisselen met water. 

Wat is er waar van het gezegde 'Bier na wijn brengt venijn'?
Gemoedstoestand

Het gezegde heeft een historische achtergrond. Het stamt uit de tijd dat wijn veel duurder was dan bier. Wijn was voor de gegoede burgerij, terwijl bier veel meer een volksdrank was. Bier na wijn brengt venijn doelt dus op een financiële terugslag. Iemand die voorheen wijn kon betalen, maar zich daarna alleen nog maar bier kon veroorloven.

Omgekeerd, konden mensen die het financieel beter verging, meer van het leven genieten. Vandaar ook: Wijn na bier, brengt plezier.

Is het zo dat bruin bier de melkproductie bij borstvoeding verhoogt?
Gezondheid

Het is een fabel dat bier, en dan vooral donkerbruin bier, goed zou zijn voor de productie van moedermelk. Alle alcoholische dranken, dus ook bier, zijn juist slecht voor de productie van moedermelk.

Daarnaast komt de alcohol die de moeder drinkt via de borstvoeding bij het kind terecht. Het kind zal daardoor minder drinken en het slaap/waakpatroon kan verstoord raken. Het duurt ongeveer drie uur voordat de alcohol uit één glas is afgebroken in het lichaam en niet meer in de moedermelk zit.

Maar hoe zit het met alcoholvrij bier? Dit stimuleert juist de melkproductie blijkt uit onderzoek uitgevoerd in de kinderkliniek van de universiteit van München door Berthold Koletzko en Frauke Lehner.
De onderzoekers schrijven deze gunstige eigenschap toe aan de aanwezigheid van gerst en hop. Gerst bevordert de productie van het hormoon prolactine, dat de melkproductie op gang brengt. En hop kan voor rust en ontspanning zorgen.

Bron: Berthold Koletzko, Frauke Lehner, ‘Beer and Breastfeeding’ in Adv. Exp.Med Biol 2000; 478-28

Heeft alcoholvrij bier dezelfde gezondheidseffecten als bier met alcohol?
Gezondheid

Matige alcoholconsumptie kan het sterfterisico als gevolg van hart- en vaatziekten verlagen en kan ook het risico op het ontstaan van ouderdomssuikerziekte verminderen. Deze effecten worden veroorzaakt door de alcohol en treden dus niet op door matige consumptie van alcoholvrij bier.

Zit er in bier van de tap meer tyramine dan in bier uit de fles?
Gezondheid

Tyramine behoort tot de biogene amines en komt van nature voor in de voeding. Het wordt door bacteriën gevormd uit het eiwit tyrosine. In bier kan tyramine ontstaan door melkzuurbacteriën.

In principe bevat bier van de tap evenveel tyramine als bier uit een fles. Alleen kunnen er door nabesmetting (b.v. via leidingen) melkzuurbacteriën in het tapbier komen, waardoor meer tyramine wordt gevormd. Gelukkig komt dit niet vaak voor.

Voor mensen die Mao-remmers gebruiken tegen depressies is het belangrijk dat de tyramine-inname minimaal is.

Lees meer over tyramine in bier en over Mao-remmers.

Kan het drinken van bier gewrichtsproblemen veroorzaken?
Gezondheid

Er wordt wel eens gezegd dat purine uit bier gewrichtsproblemen kan veroorzaken. Purine is één van de vier basen in de cel, bouwsteen van DNA en RNA. Purine wordt door het lichaam zelf aangemaakt, maar komt ook voor in sommige voedingsmiddelen. 

Bij de afbraak van purine wordt urinezuur geproduceerd. Slechts 10% van de purine die omgezet wordt in urinezuur, is afkomstig uit de voeding. Normaal gesproken lost urinezuur op in het bloed en wordt het door de nieren uitgescheiden via de urine. Wanneer dit mechanisme verstoord is, kan urinezuur in de vorm van kristallen neerslaan in gewrichten en andere weefsels en hierdoor gewrichtsproblemen veroorzaken, zoals jicht.

Het kan ook zijn dat het lichaam teveel urinezuur produceert. Risicofactoren voor een verhoogde urinezuur productie zijn:

  • Overgewicht
  • Ziektes zoals psoriasis of leukemie
  • Gebruik van vochtafdrijvende medicijnen (plastabletten)
  • (Overmatige) alcoholconsumptie

Alcohol remt de uitscheiding van urinezuur door de nieren. Daarnaast bevatten sommige alcoholhoudende dranken purine. Deze hoeveelheid is klein ten opzichte van de purinegehaltes in andere voedingsmiddelen, maar uit onderzoek is gebleken, dat voornamelijk consumptie van bier en gedistilleerde dranken, een verhoging van het urinezuurgehalte kunnen veroorzaken. Dit hoeft overigens niet direct te leiden tot jicht. Het is nog onduidelijk waarom wijn een minder groot effect heeft op het urinezuurgehalte. Er is mogelijk een beschermend effect van de anti-oxidanten die aanwezig zijn in wijn. Daarnaast kan het zijn dat wijndrinkers er andere eetgewoonten op na houden dan drinkers van bier en gedistilleerd.

Dagelijks komt er ongeveer 400 mg purine uit de voeding. De volgende tabel geeft een indeling van verschillende voedingsmiddelen, op basis van hun purine gehalte.

Hoeveelheid Purine

Voedingsmiddel

>150mg/100g

  • Vis: ansjovis, haring, makreel, mosselen, sardines, spiering
  • Vlees: orgaanvlees
  • Gistrijke producten (zoals marmite)

75-150mg/100g

  • Vis: forel, kabeljauw, schelvis, zalm, bokking
  • Vlees: kalfsvlees, schapenvlees, wild, bacon
  • Bier en alcoholische dranken, alcoholvrij bier

<75mg/100g

  • Vis: garnalen, kreeft, oester, paling, schol, heilbot, krab
  • Vlees: rundvlees, varkensvlees, kip, eend, tong, leverworst
  • Groente: asperges, bloemkool, peulvruchten, sperziebonen, spinazie, champignons

Wanneer de stofwisseling van urinezuur goed werkt, wordt het urinezuur dat vrijkomt via de voeding gewoon uitgescheiden via de urine en zal matige alcoholconsumptie dus niet leiden tot gewrichtsproblemen. 

Voor mensen met jicht wordt aangeraden om de hoeveelheid purine uit de voeding, in overleg met arts of diëtist, te beperken. Daarnaast wordt hen geadviseerd om alcoholconsumptie te beperken tot maximaal 1 glas per dag en niet elke dag alcoholhoudende dranken te drinken. Rode wijn, bier (vooral bieren met nagisting op de fles) en likeuren bevatten relatief veel purine. Beter is om vruchtenwijnen (rosé), wodka, jenever of whisky te drinken. 

Verkleint het drinken van bier het risico op nierstenen?
Gezondheid

In de urine bevinden zich verschillende afvalstoffen die ontstaan in de stofwisseling. Soms kan er spontaan een neerslag ontstaan van slecht oplosbare zouten. Dit leidt tot kristalvorming, ook wel nierstenen genoemd. 

De meest voorkomende nierstenen zijn calciumhoudende nierstenen. Deze bestaan grotendeels uit oxalaat. Maar ook infectiestenen, urinezuurstenen (jicht gerelateerd) en cystinestenen komen voor. Nierstenen ontstaan wanneer er teveel calcium, oxalaat of urinezuur in de urine uitgescheiden wordt.

Er zijn verschillende risicofactoren voor het ontstaan van nierstenen. Ten eerste kan het erfelijk bepaald zijn. Ook chronische urineweginfecties kunnen het risico op niersteenvorming verhogen. Tot slot kunnen eetgewoonten het risico op nierstenen verhogen:

  • Te weinig drinken verhoogt de concentratie van de urine en hiermee het risico op kristalvorming.
  • Een hoge inname van oxalaat verhoogt het risico op nierstenen. Voedingsmiddelen die veel oxalaat bevatten zijn spinazie en rabarber. Cacao, groene bladgroenten, cola. Thee en noten bevatten ook oxalaat.
  • Een lage inname van calcium. Calcium bindt oxalaat in de darmen, waardoor minder oxalaat uitgescheiden wordt in de urine en zo het risico op kristalvorming lager is.

Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar het effect van alcohol op niersteenvorming. Bij alcoholconsumptie tot 2 glazen per dag is het risico op nierstenen bij mannen tussen de 20 en 40% verlaagd, ten opzichte van personen die niet drinken. Bij sommige studies wordt alleen een effect van bier gevonden, andere vonden ook een beschermend effect van wijn. Bij vrouwen werd enkel een beschermend effect gevonden voor wijn. Dit verschil in geslacht kan ook verklaard worden door de verschillende drinkgewoontes van mannen en vrouwen. Door bepaalde drankvoorkeuren per geslacht wordt het moeilijker om een significant effect te vinden.

Een mogelijke verklaring voor het beschermende effect van matige alcoholconsumptie op het ontstaan van nierstenen, is het vochtafdrijvende effect van alcohol. Alcohol stimuleert de uitscheiding van urine, waardoor deze minder geconcentreerd is. Overmatige alcoholconsumptie daarentegen, stimuleert de calcium uitscheiding, wat het risico op nierstenen juist verhoogt. Het specifiek gunstige effect van bier zou verklaard kunnen worden door de hop. Hop bevat de stoffen xantohumol en humulone, die de uitscheiding van calcium remmen. De hoeveelheid hop in bier is echter laag, waardoor onduidelijk is of dit daadwerkelijk een klinisch effect heeft.

Wanneer er een risico is op de vorming van urinezuurstenen, wordt geadviseerd voorzichtig te zijn met alcoholconsumptie. Alcohol remt de uitscheiding van urinezuur door de nieren, waardoor deze neer kan slaan en tot kristalvorming kan leiden.

Is het erg als ik één keer per week meer dan een á twee biertjes drink?
Overmatige consumptie

Zogenaamd piekgebruik moet worden vermeden. De geadviseerde hoeveelheden van maximaal één á twee glazen per dag mogen dus niet als gemiddelde over een week worden gezien. Het is onverstandig om bijvoorbeeld in het weekeinde meer dan twee glazen per dag te drinken, ook al drink je door de week geen alcohol.

Lees meer over verantwoorde bierconsumptie.

Mag ik als ik alcoholarm bier gedronken heb, nog deelnemen aan het verkeer?
Soorten bier

Alcoholarm bier bevat maximaal 1,2 vol% alcohol, alcoholvrij bier maximaal 0,1 vol%. Het alcoholpercentage van alcoholarm en alcoholvrij bier varieert.

Stel, je drinkt een alcoholarm biertje dat 0,5 vol% alcohol bevat. Het drinken van 10 van deze biertjes, komt qua alcoholinname overeen met het drinken van een regulier pilsje, van 5 vol% alcohol. De lever heeft ongeveer 1,5 uur de tijd nodig om een standaardglas pils af te breken. Voor een alcoholarm biertje van 0,5 vol% zijn hier zo’n 10 minuten voor nodig.

Welk alcoholpromillage alcoholarm bier kan veroorzaken is afhankelijk van geslacht, in welke toestand het gedronken wordt (op lege of volle maag) en of je gewend bent om te drinken. Dat laat overigens onverlet dat moet worden vastgehouden aan het uitgangspunt: geen alcohol als je nog aan het verkeer moet deelnemen. En dat geldt ook voor alcohol en zwangerschap.

Mag ik 0.0% bier drinken als ik zwanger ben?
Soorten bier

Er ontstaat geen alcohol tijdens het brouwproces van 0.0% bier. Daarom is het veilig om te drinken tijdens bijvoorbeeld zwangerschap, maar ook als je geen alcohol mag drinken in verband met medicijngebruik of als je bijvoorbeeld nog deel wilt nemen aan het verkeer. 

Bijkomend voordeel: een glas 0.0% bier bevat minder calorieën (± 65 kcal) dan een glas alcoholhoudend bier (± 115 kcal).

In tegenstelling tot 0.0% bier, kan alcoholvrij bier wel een kleine hoeveelheid alcohol bevatten (maximaal 0.1 vol%).