Vraagbaak: Kun je beter stoppen met alcohol drinken vanwege het risico op kanker?

Als je alcohol drinkt, heb je een hoger risico op het ontwikkelen van bepaalde vormen van kanker. Wat betekent dit precies? Wat zijn de risicofactoren voor kanker en hoe belangrijk zijn ze? Van welke soorten kanker is bekend dat alcohol een risicofactor is? Over wat voor verhoging van het risico hebben we het? Kortom, kun je vanwege dit verhoogde risico beter stoppen met alcohol drinken?

Wat zijn de risicofactoren voor kanker in Nederland?
Kanker is een ziekte waarbij veel factoren een rol spelen. In Nederland zou naar schatting 30% van alle kankergevallen voorkomen kunnen worden door gezond te leven1. Onveranderlijke factoren zoals bijvoorbeeld leeftijd, geslacht, etniciteit en genetische factoren dragen ook bij aan het risico op kanker. Je leefstijl aanpassen kan het risico op kanker verkleinen. Maar een garantie om kanker te voorkomen is er niet.

Roken is, met afstand, de belangrijkste risicofactor voor kanker in Nederland (19% van alle gediagnostiseerde kankergevallen). Gevolgd door ongezonde voedingsgewoonten (10% van alle kankergevallen), overgewicht (4% van alle kankergevallen) en alcoholconsumptie (3% van alle kankergevallen). Gebrek aan beweging draagt bij mannen en vrouwen verschillend bij, namelijk 1% aan kanker bij mannen en 3% aan kanker bij vrouwen. Voedingspatroon, overgewicht, alcohol en inactiviteit zijn samen bijna net zo belangrijk als roken alleen1.

Figuur 1: Schatting leefstijlrisicofactoren voor kanker in Nederland1

Ongeveer 30% van de kankergevallen in Nederland komt door een ongezonde leefstijl.

Van welke soorten kanker is bekend dat alcohol een risicofactor is?
--break->Alcoholconsumptie verhoogt het risico op het krijgen van verschillende soorten kanker. Het gaat hierbij om hoofd- & hals-, slokdarm-, borst-, lever- en dikkedarmkanker. Over het algemeen geldt: Hoe meer je drinkt, hoe hoger het risico. Dit komt door de alcohol en het maakt dus niet uit of je bier, wijn of sterkedrank drinkt. Tabel 1 toont hoe vaak de alcoholgerelateerde kankersoorten voorkomen in Nederland en welke andere leefstijlrisicofactoren kunnen bijdragen aan het krijgen van deze soorten kanker.

Tabel 1. Incidentie en leefstijlrisicofactoren van kankersoorten die in relatie staan tot alcoholconsumptie

 

Soort kanker

Incidentiei in 2016ii, 2

Leefstijlrisicofactoren3

Roken

Voedings-patroon

Overgewicht

Alcohol

Inactiviteit

Anti-conceptie-pil

Dikke darm

15.427

X

X

X

X

X

 

Borst

14.640

 

 

X

X

X

X

Hoofd & halsiii

2.735v

X

 

 

X

 

 

Lever

848

X

 

X

X

 

 

Slokdarmiii, iv

572vi

X

 

X

X

 

 

i incidentie = het aantal nieuwe ziektegevallen per jaar
ii voorlopige getallen 2016 www.cijfersoverkanker.nl
iii roken en alcoholconsumptie versterken elkaar voor hoofd- & hals- en slokdarmkanker
ivplaveiselcelcarcinoom
vlip, mond-, keelholte en strottenhoofd
vigebaseerd op cijfers uit 20101

Over wat voor risicoverhoging hebben we het?
Hoeveel je risico op kanker verhoogt door alcoholconsumptie, hangt af van hoe hoog je risico op een bepaalde soort kanker überhaupt is en hoeveel je drinkt. Figuur 2 laat zien dat de risicoverhoging vooral van belang is bij borstkanker voor vrouwen en dikkedarmkanker bij beide geslachten. Het risico is bij deze soorten kanker al verhoogd vanaf lagere alcoholconsumptie, maar vooral bij meer dan 4 glazen per dag. Bij kanker in het mond- en halsgebied is het zo dat vooral rokers die alcohol drinken een verhoogd risico hebben. 

Figuur 2: Kans op kanker bij verschillende hoeveelheden alcohol1

Gebaseerd op gegevens vanaf 20 tot 85 jaar naar alcoholconsumptie in 20011

Kun je vanwege dit verhoogde risico op kanker beter stoppen met alcoholconsumptie?
Nee. De Gezondheidsraad heeft in de Richtlijnen goede voeding 2015 alle positieve en negatieve gezondheidseffecten van matige alcoholconsumptie op een rijtje gezet en komt tot de conclusie dat als je alcohol drinkt, je niet hoeft te stoppen. Het beste is om je consumptie te beperkten tot maximaal één glas per dag. Dat levert gemiddeld gezien het meeste gezondheidswinst op4.

In hoeverre voor jou de positieve en negatieve effecten tegen elkaar opwegen kun je het beste overleggen met je (huis)arts. Soms is het voor jou persoonlijk wel beter om te stoppen met alcohol drinken. Verder kun je als je niet drinkt, dit het beste zo laten. En ook jongeren onder de 18, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en deelnemers aan het verkeer kunnen beter geen alcohol drinken.

Niet in alle landen zijn de risicofactoren voor kanker hetzelfde. Deze infographic geeft de Europese situatie weer.

Lees uitgebreide informatie over alcohol en kanker

Lees ook: A Link Between Alcohol and Cancer? It’s Not Nearly as Scary as It Seems (The New York Times)

 

Bronnen

  1. TNO rapport: De bijdrage van leefstijlfactoren aan de incidentie van en de sterfte aan kanker in Nederland, 2014, https://www.kwf.nl/SiteCollectionDocuments/Eindrapport%20PAF-studie.pdf
  2. Integraal Kankercentrum Nederland. Incidentie en sterfte van kanker, http://www.cijfersoverkanker.nl/incidentie-sterfte-50.html, geraadpleegd op 16 oktober 2017
  3. Scientific Review: Beer and Health – consumption as part of a healthy lifestyle, hoofdstuk ‘Beer and cancer’,http://beerandhealth.eu/beer-and-health/beer-and-cancer/, geraadpleegd op 7 november 2017
  4. Veelgestelde vragen over de Richtlijnen goede voeding 2015, Gezondheidsraad, https://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/veelgestelde_vragen_over_het_advies_en_de_antwoorden.pdf, geraadppleegd op 7-11-2017