Reactie Kennisinstituut Bier op Follow the Money

Het artikel 'Bier is gezond, zegt de wetenschap (ingefluisterd door Heineken)' geschreven door Olivier van Beemen op Follow the Money over de inmenging van de biersector in wetenschappelijk onderzoek en de communicatie rondom alcohol/bier en gezondheid is naar onze mening een eenzijdig gekleurd artikel. Wij herkennen ons niet in het beeld dat wordt neergezet.

Wie betaalt, bepaalt?
Er is twijfel bij zowel Van Beemen als Katan over de betrouwbaarheid van onderzoek gefinancierd door het bedrijfsleven. In onze ogen is er maar één soort wetenschap. Dat is wetenschap die geverifieerd, transparant en in dialoog met elkaar op zoek is naar nieuwe kennis. Daarin past niet het elkaar op voorhand uitsluiten, bijvoorbeeld om redenen als financiering door bedrijfsleven, overheidsorganen, NGO’s of welke organisatie dan ook. Ieder onderzoek van Kennisinstituut Bier voldoet aan de wetenschappelijke standaarden. Ook wordt iedere wetenschappelijke publicatie beoordeeld door niet betrokken wetenschappers in een peer-review systeem en is het mogelijk om her-analyse te doen met de data.

Het zou mooi zijn als onderzoek naar matige alcoholconsumptie gefinancierd wordt door de overheid, maar dit staat niet op de overheidsagenda. Daarbij komt dat de overheid onderzoek met derde geldstroom stimuleert.

Er wordt terecht veel onderzoek gedaan – al dan niet medegefinancierd door de industrie – naar de gezondheidseffecten van overmatige alcoholconsumptie. Maar voor de consument is het ook belangrijk te weten wat het effect is van matige consumptie op de gezondheid. Deze studies, met, maar vooral ook zonder financiering van de sector (bijvoorbeeld1,2), laten met name gunstige gezondheidseffecten zien bij matige drinkers.

‘Bier is gezond’-beweging
Kennisinstituut Bier is geen ‘bier is gezond’-beweging, zoals de schrijver suggereert. Het instituut is opgericht door de brouwers om onderzoek te doen naar en te communiceren over de gezondheidseffecten van gematigde alcoholconsumptie. Het is daarbij essentieel om onderzoeksresultaten, ongeacht of de uitkomsten positief of negatief zijn, altijd in context te plaatsen om zo duiding te geven aan de betekenis van de bevindingen. We zijn altijd transparant over waar onze data vandaan komen en staan open voor discussie voor andere inzichten.

Op basis van de huidige wetenschappelijke kennis blijkt dat matige consumptie het risico op ziektes zoals hart- en vaatziekten en diabetes type 2 kan verlagen. Daardoor is er een lager risico om te sterven, ofwel een langere levensverwachting. Als je meer drinkt, dan stijgt het sterfterisico weer, onder andere door een hoger risico op kanker. Deze bevindingen staan bekend als de J-curve. Wat wij daarbij altijd duidelijk communiceren is dat matig alcohol drinken kan passen in een gezond voedingspatroon, maar zeker niet noodzakelijk is. Met andere woorden: ga als je niet drinkt, geen alcohol drinken voor je gezondheid. Voor sommige groepen of in sommige situaties (onder de 18, zwanger, in het verkeer) is het beter om helemaal geen alcohol te drinken. Dit alles wordt meegenomen in onze communicatie.

J-curve
In het artikel stelt Katan dat de J-vormige associatie tussen alcoholconsumptie en sterfterisico op losse schroeven zou staan. Er zijn herhaaldelijk theorieën losgelaten die de associatie mogelijk in twijfel trekken. Het is alleen maar goed als wetenschappers met een tegengeluid komen, maar belangrijk is ook om de discussie gaande te houden over wat de meest plausibele uitkomst is. Dit mist in het artikel van Van Beemen. De theorie over sick-quitters (ex-alcoholisten en anderen met gezondheidsproblemen) kwam al eind jaren tachtig in de vorige eeuw op. Sindsdien wordt over het algemeen voor deze verstorende factor gecorrigeerd en is de J-curve de uitkomst van de onderzoeken. Daarnaast mist in het artikel van Van Beemen dat tal van internationale wetenschappers haken en ogen hebben geplaatst bij de studieopzet en data-analyse van de recentere studies die de J-curve in twijfel proberen te trekken.

De Gezondheidsraad gaat daarom ook met haar nieuwe alcoholrichtlijn uit van de J-curve, net als andere gezondheidsraden in andere landen die gebruik maken van dezelfde wetenschappelijke inzichten.

1Moderate alcohol consumption is associated with lower chronic disease burden expressed in disability-adjusted life years: a prospective cohort study. Eur J Epidemiol 2017

2Alcohol drinking patterns and risk of diabetes: a cohort study of 70,551 men and women from the general Danish population. Diabetologia 2017