‘Vrouwen krijgen jeuk van bier’ en ‘Meer kans op psoriasis voor bierdrinkende vrouw’ kopten enkele media onlangs. Hoe zit dit precies en wat is het advies aan de bierdrinkende vrouw? Lees details over het onderzoek en reacties van experts.

Het onderzoek

De nieuwsberichten zijn gebaseerd op een wetenschappelijk artikel dat in augustus 2010 verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Archives of Dermatology. ‘Alcohol Intake and Risk of Incident Psoriasis in US Women’ beschrijft de resultaten van een onderzoek naar de relatie tussen alcoholconsumptie onder vrouwen en de huidziekte psoriasis. Onderzoekers van Brigham and Women’s Hospital en Harvard Medical School in Boston hebben zo’n 82.000 vrouwen tussen de 27 en 44 jaar voor 14 jaar gevolgd. In deze periode is hun alcoholconsumptie en het krijgen van de huidziekte psoriasis nagevraagd.

Gluten
Het onderzoek laat zien dat bij consumptie van meer dan vijf glazen bier per week de kans op het krijgen van psoriasis verdubbelt ten opzichte van geheelonthouders. Light bier, rode of witte wijn en sterke drank hebben dat effect niet. Volgens de onderzoekers komt dit doordat bier van graan wordt gemaakt en dus gluten bevat. Gluten is de naam van een groep eiwitten welke wordt aangetroffen in de meeste granen (waaronder tarwe, rogge, gerst, spelt en haver) en de producten die ervan worden gemaakt (zoals brood, koekjes, pasta, muesli en dergelijke). Het eiwit van tarwe bestaat bijvoorbeeld voor ongeveer 80% uit gluten, hierdoor heeft tarwe een bijzonder hoog glutengehalte. Bij mensen met coeliakie (glutenintolerantie) veroorzaakt voedsel dat gluten bevat, beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. 
Hierdoor kan een slechte opname van bouwstoffen uit de voeding ontstaan.

Kanttekeningen bij het onderzoek
Het onderzoek, de US Nurses Health Study, is een grote studie die al veel waardevolle informatie heeft opgeleverd naar de relatie tussen leefstijl en ziekte. Maar bij bevolkingsstudies als deze en specifek dit onderzoek naar psoriasis en bier zijn wel wat kanttekeningen te plaatsen.

• Bevolkingsstudies tonen een verband aan, echter geen causaal verband, hiervoor is aanvullend onderzoek noodzakelijk.
• Ongeveer 40 procent van de vrouwen dronk niets. En bijna 40 procent dronk minder dan anderhalf standaardglas alcoholhoudende drank per maand. Slechts 1 procent van de vrouwen dronk wekelijks meer dan tweeënhalf glas. De resultaten zijn dus gebaseerd op een zeer kleine groep drinkende vrouwen.

Reacties van experts

Petra Vermeulen, voorlichter behandelingen van de Psoriasis Vereniging Nederland (PVN)
“Voor zover bij ons bekend is, is er geen wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de relatie tussen psoriasis en gluten. Er zijn geen standaard dieetvoorschriften voor mensen met psoriasis.”

Dr. H.B. Thio, dermatoloog, Erasmus MC Rotterdam (lid medische adviesraad PVN)
Zet alcoholconsumptie aan tot het ontstaan van psoriasis of verergert het de ziekte?
“Psoriasis is een ontstekingsziekte met een erfelijke aanleg. Het ontwikkelt zich veelal op volwassen leeftijd. Aangezien het merendeel van de volwassenen alcohol drinkt is het moeilijk aan te tonen of alcoholconsumptie aanzet tot het ontstaan van psoriasis. Daarnaast is het de vraag of mensen met psoriasis misschien meer gaan drinken als ze de ziekte hebben. Het is daarom lastig om oorzaak/gevolg aan te wijzen als je een verband zoekt tussen alcohol en psoriasis.”

Wat zijn risicofactoren voor het krijgen van psoriasis?
“Overgewicht is een belangrijke risicofactor. Door overgewicht worden ontstekingsfactoren in het lichaam geactiveerd. Psoriasis is ook een ontstekingsziekte. Iemand met een erfelijke aanleg voor psoriasis zal deze ziekte dan ook sneller krijgen bij overgewicht.”

Wordt gluten gezien als één van de aanzetters tot het ontstaan van psoriasis?
“Glutenintolerantie wordt niet gecheckt bij psoriasispatiënten. En verder zijn er ook geen dieetvoorschriften bij psoriasis, dus ook geen glutenvrij dieet. De belangrijkste voedingsboodschap richting psoriasispatiënten is – als ze overgewicht hebben – om af te vallen. Maar dat is natuurlijk niet alleen belangrijk voor psoriasis maar ook ter voorkoming van andere ziektes als diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.”

Moeten vrouwen nu bier laten staan?
“Nee, daar zie ik het nut niet van in. Bier wordt vooral gedronken omdat het lekker is en dat moeten zeker zo blijven. En hoeveel vrouwen drinken meer dan vijf glazen bier per week? Evenveel mannen als vrouwen hebben psoriasis, dus dan zou het verband tussen bier en psoriasis onder mannen toch allang zijn opgevallen. Want mannen drinken vaak meer bier dan vrouwen.”
“In dit Amerikaanse onderzoek is heel veel informatie verzameld, als je dan gaat zoeken vind je altijd wel iets. Als je echt wilt weten of er een verband is tussen bierconsumptie en psoriasis zou je een interventiestudie moeten doen waarbij je personen met erfelijke aanleg voor psoriasis maar zonder de ziekte bier laat drinken en dan kijkt of ze psoriasis ontwikkelen.”

Professor Dr. Peter Koehler, German Research Centre for Food Chemistry (Deutsche Forschungsanstalt für Lebensmittelchemie)
“Afhankelijk van het type kan bier veel of weinig gluten bevatten. In vergelijking met andere graanbevattende voedingsmiddelen zoals bijvoorbeeld brood, bevat bier minder gluten. Het glutengehalte in bier hangt af van de hoeveelheid gebruikt graan en het productieproces. In light bier zitten minder gluten omdat er minder graan wordt gebruikt.”
“Glutenintolerantie, ofwel coeliakie, is onder andere geassocieerd met huidziekten. Ik verwacht niet dat vrouwen psoriasis krijgen door het drinken van bier. Dan zouden ze ten eerste al coeliakie moeten hebben en ten tweede zouden ze vergelijkbare klachten hebben na het eten van andere glutenhoudende producten.”

Ir. 
Clara Wagtendonk, Quality Assurance technoloog Heineken Nederland Supply

“Als brouwers hebben wij geen kennis met betrekking tot psoriasis maar we kunnen wel informatie geven ten aanzien van gluten en bier.” 



Glutenvrij
“Een volledig glutenvrij dieet, ofwel een inname van 0 gram gluten per dag, is praktisch zeer lastig te realiseren. Daarom bestaat er een drempelwaarde voor de hoeveelheid gluten in produkten die mensen met glutenallergie mogelijk in hun dieet kunnen opnemen, dit zijn de zogenaamde 'glutenvrije' produkten. Volgens nieuwe Europese wetgeving (ingangsdatum 1 januari 2012) mag een produkt als glutenvrij worden bestempeld als het minder dan 20 ppm gluten bevat. Dit is hetzelfde als minder dan 20 mg gluten/kg produkt, ofwel minder dan 0,002 gew.% gluten. Ter vergelijk, een normale (tarwe-)boterham bevat 10 gew.% gluten, ofwel 100.000 ppm, of 100.000 mg gluten/kg brood. Een normale (tarwe-)boterham bevat dus grofweg 5.000 x zoveel gluten als een glutenvrij produkt.” 


Gluten in pilsener bier
“
Bier wordt voornamelijk gemaakt van gerstemout. Gerst bevat gluten. Tijdens het vermouten van de gerst en tijdens het bier brouwen worden de eiwitten, waar de gluten onderdeel van zijn, in kleinere stukken gesplitst door de werking van de enzymen uit de gekiemde gerstekorrel. Vervolgens wordt het grootste gedeelte van deze eiwitten verwijderd uit het bier door sedimentatie en filtratie; dit vindt hoofdzakelijk plaats in de procestappen wortklaring, lagering en helderbierklaring/filtratie. Hierdoor bevat helder pilsener bier ongeveer 0,001% gluten, ofwel 10 ppm, ofwel 10 mg/kg. Volgens de nieuwe wetgeving zou dit produkt aangemerkt mogen worden als 'glutenvrij'."

Gluten in witbier en Weissbieren
"De natuurlijke troebeling in witbieren en de Duitse Weissbieren bestaat voor een groot gedeelte uit eiwitten uit de grondstoffen gerst en tarwe, deze bieren zijn over het algemeen niet gefiltreerd. Het glutengehalte van zulke bieren ligt daardoor rond 0,1% gluten, ofwel 1000 ppm, ofwel 1000 mg/kg. Het glutengehalte ligt hierbij dus 100x zo hoog als helder pilsener bier en deze bieren vallen niet binnen de categorie 'glutenvrij' en ook niet binnen de categorie 'met zeer laag glutengehalte' (dit zijn produkten gebaseerd op glutenbevattende granen met een verlaagd glutengehalte van maximaal 100 mg/kg, ofwel 0,01% gluten of 100 ppm)." 



Gluten in donkergekleurde bieren en vruchtenbieren
"Verder zijn er donkergekleurde bieren zonder helderbierklaring/filtratie, bijvoorbeeld stoutbieren of rood gekleurde vruchtenbieren. Hierbij kunnen de glutengehaltes ook ruim boven de grens van 0,002% uitkomen, waardoor ze niet in aanmerking komen voor de categorie 'glutenvrij'. Daarnaast geldt dat bieren met een hoger alcoholgehalte ook iets meer gluten hebben, omdat ze een hoger aandeel gerstemout bevatten. Als ze helder zijn en een pilsenerkleur hebben dan valt het percentage gluten in de regel nog binnen de norm voor glutenvrije produkten. 

Voor light bieren wordt iets minder mout gebruikt dan voor pilsener bieren terwijl het bierbrouwproces vergelijkbaar is, hierdoor ligt het glutengehalte nog iets lager dan bij pilsenerbier.”

Gluten in verlaagd alcoholgehalte en alcoholvrije bieren
“Bieren met een verlaagd alcoholgehalte en alcoholvrije bieren kunnen daarentegen op verschillende manieren gebrouwen worden. Als er minder alcohol gevormd wordt door het vergistingsproces vroegtijdig te stoppen dan blijven er meer gluten in het product achter dan dat de alcohol achteraf verwijderd wordt. Dit is zeer specifiek per bier. Er zijn ook bieren ontwikkeld op basis van granen welke in het geheel geen gluten bevatten, hier hebben wij in Nederland echter geen ervaring mee."



"Ondanks de zeer lage glutengehaltes van de light bieren, de pilsener bieren en de verlaagd alcoholbieren kiest Heineken er niet voor om deze bieren te etiketteren als glutenvrij. Enerzijds omdat elke coeliaki-patient anders reageert op lage glutengehaltes, anderzijds omdat de frequentie van de glutenmetingen laag is en tenslotte omdat er dus óók bieren zijn welke wel hogere gehaltes gluten bevatten. De individuele coeliaki-patiënt wordt geadviseerd om in overleg met zijn huisarts of diëtist vast te stellen óf en welke biertypes veilig in een glutenvrij dieet passen.”

Psoriasis

Psoriasis is een chronische ontstekingsziekte/immunologische huidaandoening die zorgt voor jeukende, rode huidschilfers vooral op knieën, ellebogen en schedel. Door ontstekingseiwitten gaat de huid versneld delen en de teveel aangemaakte cellagen worden niet afgestoten. Hierdoor ontstaan plakken huid met een dikke laag onrijpe huidcellen die moeilijk afschilferen.

Naar schatting heeft 2 tot 3 procent van de wereldbevolking psoriasis. Hiermee is het een van de meest voorkomende huidaandoeningen ter wereld. In Nederland hebben ongeveer 350.000 mensen psoriasis.

Erfelijke aanleg
De oorzaak van psoriasis is nog niet bekend. Wel is er duidelijk sprake van erfelijke aanleg. Als een van de ouders psoriasis heeft, dan is er 10 procent kans om de huidziekte ook te krijgen. Hebben beide ouders psoriasis dan is die kans 50 procent. Andere risicofactoren zijn bepaalde medicijnen (bèta-blokkers en lithium), roken en stress.

Symptomen
De genetische factoren die de aandoening veroorzaken zijn vanaf de geboorte aanwezig. Maar de symptomen van psoriasis kunnen zich op elke leeftijd manifesteren. Naarmate de leeftijd oploopt, hebben meer mensen psoriasis. Het voor het eerst verschijnen van psoriasis komt het meest voor bij jongeren tussen de 15-25 jaar en de piek ligt bij 40-50 jaar.

Nieuwsberichten

'Vrouwen krijgen jeuk van bier’
‘Meer kans op psoriasis voor bierdrinkende vrouw’