Effect van alcoholconsumptie op vruchtbaarheid bij vrouwen: meta-analyse

Alcoholconsumptie lijkt een negatief effect te hebben op de kans om zwanger te worden tijdens één enkele menstruatiecyclus bij vrouwen. Elke 12,5 g alcohol per dag (ruim één standaardglas) vermindert deze specifieke vruchtbaarheid met 2%. Dit blijkt uit een eerste meta-analyse en systematische review die onlangs werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Scientific Reports.

Wat is er al bekend?
Eerdere observationele studies hebben gekeken naar de associatie tussen de kans om zwanger te worden tijdens één enkele menstruatiecyclus (fecundability) bij vrouwen en verschillende leefstijlfactoren, waaronder alcoholconsumptie. De resultaten lopen echter uiteen en de associatie blijft onduidelijk.

Wat voegt deze studie toe?
Dit is een eerste meta-analyse die specifiek kijkt naar de associatie tussen alcoholconsumptie en ‘fecundability’ bij vrouwen. Ook is naar het effect van verschillende dranken gekeken. De meta-analyse is gebaseerd op observationele studies, waarbij het mechanisme niet is onderzocht.

Minder vruchtbaar
De huidige meta-analyse1 onderzoekt de associatie tussen alcoholconsumptie en ‘fecundability’ bij vrouwen. 19 observationele studies uit Europa en Amerika met in totaal ruim 98.000 vrouwen worden meegenomen in de analyses. De meegenomen studies keken specifiek naar de wachttijd tot zwangerschap of het optreden van onvruchtbaarheid.
Over het algemeen blijkt dat vrouwen die alcohol drinken, een 13% verminderde vruchtbaarheid hebben in vergelijking met vrouwen die niet drinken. Er zijn geen duidelijke verschillen gevonden tussen bier, wijn en sterkedrank.

Lineair verband
Uit de dosis-response analyse blijkt dat er een lineair verband is tussen alcoholconsumptie en vruchtbaarheid. Voor elke 12,5 g alcohol per dag vinden de onderzoekers een verminderde vruchtbaarheid van 2%. Gekeken naar categorieën blijken lichte drinkers (tot 12,5 g/dag) een 11% verminderde vruchtbaarheid te hebben. Tegenover een verminderde vruchtbaarheid van 23% voor vrouwen de meer dan 12,5 g per dag drinken.

Mechanisme
De resultaten zijn gebaseerd op observationele studies. Over het onderliggende mechanisme is daarom weinig bekend. De onderzoekers geven wel een paar suggesties. Zo zou het effect van alcohol op vrouwelijke hormonen invloed kunnen hebben op de vruchtbaarheid. Daarnaast zou alcohol mogelijk een direct effect hebben op onder andere de ovulatie en eicelrijping.

Definities van vruchtbaarheid
Er is veel onduidelijkheid over de term ‘vruchtbaarheid’. In het Engels zijn hier zelfs meerdere termen voor; ‘fertility’, ‘fecundity’ en ‘fecundability’. ‘Fertility’ kijkt meestal naar het feit of een vrouw zwanger kan worden, terwijl ‘fecundity’ en ‘fecundability’ meer kijken naar hoe snel een vrouw zwanger wordt. In dit laatste geval spelen er dus ook veel andere factoren mee zoals bijvoorbeeld de gezondheid en leeftijd van een vrouw. De definities van deze termen zijn echter niet duidelijk vastgesteld en worden soms door elkaar gebruikt2.

Sterke punten

  • Dosis-response associatie onderzocht
  • Gevarieerde populatie uit Europa en Amerika
  • Hoge kwaliteit van de meegenomen studies.




     

Zwakke punten

  • Grote verschillen in studies wat
    betreft studie opzet.
  • Meeste studies gebruikten zelf-
    rapportage van alcoholconsumptie.
    Dit kan leiden tot onderrapportage.
  • Weinig data beschikbaar voor specifieke dranken
  • Niet alle studies hebben voor dezelfde factoren gecorrigeerd.
  • Definitie van ‘fecundability’ is niet duidelijk vastgesteld.

Klik hier voor meer informatie over alcohol en zwangerschap. 

Referenties:
1. D.  Fan, Liu, L., Xia, Q., Wang, W., Wu, S., Tian, G., Liu, Y., Ni, J., Wu, S., Guo, X., en Liu, Z. Female alcohol consumption and fecundability: a systematic review and dose-response meta-analysis. Scientific Reports, vol. 7, nr. 1, p. 13815, 2017.
2. J.D.F. Habbema, J. Collins, H. Leridon, J.L.H. Evers, B. Lunenfeld, E.R. teVelde; Towards less confusing terminology in reproductive medicine: a proposal, Human Reproduction, Volume 19, Issue 7, 1 July 2004, pp. 1497–1501.