Alcohol en zwangerschap

Kinderen waarvan de moeder tijdens de zwangerschap gemiddeld tot acht glazen alcohol per week dronk, scoren niet lager op intelligentietesten dan kinderen van moeders die niet dronken. Dit blijkt uit een Deense studie. Vanaf gemiddeld negen consumpties per week zijn er wel duidelijke negatieve effecten.

De onderzoekers keken als onderdeel van de Lifestyle During Pregnancy Study naar het effect van lage tot matige alcoholconsumptie van de moeder tijdens de zwangerschap op intelligentietesten van het kind op de leeftijd van 5 jaar. In totaal deden ruim 1.600 Deense vrouwen en hun kinderen mee aan het onderzoek.

Alcohol vermijden
Ondanks de bevindingen zijn de onderzoekers voorzichtig in hun conclusies. Ze zeggen dan er nog geen acceptabele hoeveelheid alcohol is vastgesteld die veilig geconsumeerd kan worden tijdens de zwangerschap. En het advies voor zwangere vrouwen blijft dat ze beter alcohol kunnen vermijden.

Gezondheidsraad
Vooralsnog is ook de richtlijn van de Nederlandse Gezondheidsraad om geen alcohol te consumeren als je zwanger bent of wilt worden. In de Richtlijnen goede voeding 2006 doet de Gezondheidsraad de volgende aanbeveling aan zwangeren en vrouwen die zwanger willen worden: “Ook bij de laagste gebruiksniveaus bestaat er geen zekerheid dat schadelijke effecten zijn uitgesloten. Het gebruik van alcohol wordt dan ook ontraden omdat dit de meeste veilige optie is.”

Bron: Falgreen Eriksen H, Mortensen E, Kilburn T, Underbjerg M, Bertrand J, Støvring H, Wimberley T, Grove J, Kesmodel U. The effects of low to moderate prenatal alcohol exposure in early pregnancy on IQ in 5-year-old children. BJOG 2012;119:1191–1200.

Richtlijnen goede voeding 2006, Gezondheidsraad

Reactie van expert

Dr. Kees Boer, gynaecoloog

“Alcoholconsumptie werd in deze studie gemeten aan de hand van vragenlijsten bij een zwangerschapsduur rond 17 weken (13-24 weken) en onderrapportage valt niet uit te sluiten waardoor eventuele verschillen tussen groepen verdoezeld kunnen zijn.

Opmerkelijk in dit opzicht is de waarneming dat in de groep vrouwen die als referentiegroep werd gebruikt (afgerond gemiddeld 0 consumpties per week) bijna het hoogste percentage (66,4%) binnen de onderzochte groepen werd gemeten van vrouwen die wel één of meerdere keren 5 of meer consumpties bij één gelegenheid hadden gebruikt. Een eerdere studie van dezelfde onderzoekers aan dezelfde groep zwangeren had overigens geen negatief effect laten zien van dit zogenaamde binge drinking in de vroege zwangerschap op de intelligentie van de kinderen tussen 2 en 7 jaar.

We weten uit onderzoek naar het foetaal alcohol syndroom (een combinatie van lichamelijke en geestelijke handicaps door alcoholgebruik van de moeder in de zwangerschap) dat juist het binge drinking gevaarlijk is. Het was daarom een opmerkelijke bevinding van de Deense groep.

Ook de uitkomst van de huidige studie is enigszins verrassend hoewel hij wel aansluit bij het volksgevoel dat af en toe een glas wijn in de zwangerschap geen kwaad kan. Toch zeggen ook de Deense onderzoekers niet dat dat een veilige uitspraak is omdat bekend is dat de schadelijke effecten van alcohol net als van roken erg kunnen verschillen tussen individuen omdat die afhankelijk zijn van de wijze waarop het lichaam alcohol verwerkt. Bij de één (de meesten) gaat dat zonder stapeling van schadelijke omzettingsproducten maar bij de ander treedt die stapeling wel op. Een veilige grens is dus niet aan te geven maar een geruststelling van hen die alcohol gebruikten in de periode dat ze nog niet wisten dat ze zwanger waren is op zijn plaats.”